Tìm hiểu phiên bản mới SA8000:2026 & Lộ trình chuyển đổi cho doanh nghiệp

Dự kiến vào cuối năm 2025, SAI sẽ chính thức phát hành phiên bản hoàn chỉnh của Tiêu chuẩn SA8000:2026 về Công việc Bền vững, kèm theo toàn bộ tài liệu, chính sách và hướng dẫn hỗ trợ cần thiết. Phiên bản này sẽ thay thế hoàn toàn Tiêu chuẩn SA8000:2014 đang áp dụng. Trong những tháng sau khi công bố, Chương trình Chứng nhận SA8000 sẽ từng bước chuyển đổi sang áp dụng tiêu chuẩn mới, đảm bảo sự liền mạch và đồng bộ trong quá trình triển khai. Hãy cùng KNA CERT đọc và tìm hiểu về thông tin này.

Mục tiêu của việc sửa đổi tiêu chuẩn SA8000 

Giống như các phiên bản trước, SA8000:2026 cung cấp một tiêu chuẩn tự nguyện và có thể triển khai để bên thứ ba xác minh các nguyên tắc và tiêu chí làm việc tử tế ở cấp độ tổ chức. Bản sửa đổi này mở rộng phạm vi của tiêu chuẩn theo nhiều cách và giới thiệu một cấu trúc đánh giá tiến bộ.

1. Tầm nhìn toàn cầu

Trong khi tất cả các phiên bản trước đây đều không phụ thuộc vào mã và có thể áp dụng cho hầu hết các tổ chức, tiêu chuẩn mới thậm chí còn rộng hơn-thiết lập tầm nhìn toàn cầu để giúp hướng dẫn các tác nhân thuộc khu vực công, xã hội dân sự và tư nhân thuộc mọi loại hình và ở mọi cấp độ của chuỗi giá trị toàn cầu, trong nỗ lực thúc đẩy, bảo vệ và ủng hộ quyền của người lao động.

2. Khung tích cực và Phương pháp tiếp cận toàn diện

SA8000:2026 mô tả một tầm nhìn tích cực cho tương lai của việc làm tử tế, điều này cần được chính phủ và doanh nghiệp duy trì. Trong khi các phiên bản trước của Tiêu chuẩn này tập trung vào việc không tuân thủ, thì phiên bản sửa đổi năm 2024 nhấn mạnh vào hiệu suất – những gì các tổ chức nên làm để hoàn thành nghĩa vụ tôn trọng quyền của người lao động. SA8000:2026 được thiết kế chủ yếu như một công cụ hướng dẫn các tổ chức phát triển và triển khai các hệ thống quản lý toàn diện dựa trên các nguyên tắc thẩm định và quản trị tốt. Kiểm toán và chứng nhận là hai trong số nhiều công cụ khác có thể được sử dụng cùng với tiêu chuẩn này để hỗ trợ và chứng minh tính hiệu quả của chúng trong thực tế.

3. Chấm điểm lũy tiến

Bản sửa đổi này cho phép áp dụng phương pháp chấm điểm để đánh giá, cho phép các tổ chức ở mọi cấp độ, dựa trên bối cảnh và trách nhiệm cụ thể của mình, hiểu rõ hiệu suất và mức độ trưởng thành hiện tại của mình, cũng như cách thức cải thiện. SAI sẽ cung cấp một loạt sản phẩm cho các tổ chức ở các cấp độ khác nhau về hiệu suất việc làm bền vững và mức độ trưởng thành của hệ thống. Điều này sẽ cho phép các tổ chức tham gia vào các chương trình xây dựng năng lực của SAI và bắt đầu hành động hướng tới các nguyên tắc và yêu cầu của tiêu chuẩn, bất kể mức độ trưởng thành hay hiệu suất.

4. Tinh chỉnh và làm rõ Hệ thống quản lý

SA8000 luôn là một tiêu chuẩn hệ thống quản lý. Điều này đã được hệ thống hóa thêm trong bản sửa đổi năm 2014, với việc giới thiệu Dấu ấn Xã hội cho SA8000. Trong bản sửa đổi này, chúng tôi đã tinh chỉnh khuôn khổ Dấu ấn Xã hội để làm rõ hơn và có cấu trúc hơn về cách các tổ chức có thể chứng minh các thực hành hệ thống quản lý tốt, đảm bảo các yêu cầu đủ linh hoạt và phù hợp với mọi loại hình tổ chức, đồng thời phù hợp hơn với các tiêu chuẩn hệ thống quản lý quốc tế khác.

5. Làm rõ trách nhiệm của tổ chức

Trong khi các phiên bản trước của Tiêu chuẩn tập trung vào hoạt động và chuỗi cung ứng của tổ chức như những quy trình riêng biệt, SA8000:2026 làm rõ trách nhiệm của tổ chức trong việc áp dụng phương pháp tiếp cận tích hợp để chủ động ngăn ngừa, giảm thiểu và khắc phục các rủi ro và tác động liên quan đến công việc tử tế mà họ gây ra, góp phần gây ra hoặc có liên quan trực tiếp thông qua các mối quan hệ kinh doanh của họ (phù hợp với Nguyên tắc hướng dẫn của Liên hợp quốc về kinh doanh và nhân quyền).

6. Giải quyết các thách thức và cơ hội mới nổi

Giống như các bản sửa đổi trước, bản sửa đổi này cập nhật Tiêu chuẩn để ứng phó với các rủi ro, thách thức và cơ hội mới nổi.

Các điểm mới trong phiên bản SA8000:2026

1. Cấu trúc Hệ thống quản lý được tổ chức lại

SA8000:2026 vẫn giữ nguyên các yếu tố cơ bản của Hệ thống quản lý trách nhiệm xã hội từ phiên bản 2014, nhưng đã sắp xếp lại để minh họa rõ ràng từng bước triển khai. Các nội dung được tái cấu trúc theo trình tự hợp lý hơn, từ cam kết của lãnh đạo, sự tham gia của người lao động, đến mục tiêu, kế hoạch, cơ chế giám sát, báo cáo và cải tiến. Đặc biệt, những yêu cầu trước đây chỉ xuất hiện trong tài liệu bổ trợ, như các công cụ kiểm toán hay chương trình đào tạo kiểm toán viên của SAI, nay đã được đưa trực tiếp vào tiêu chuẩn. Điều này giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi và thực hiện đồng bộ hơn.

2. Làm rõ phạm vi trách nhiệm của tổ chức

Nếu các phiên bản trước chủ yếu tập trung vào trách nhiệm với nhân viên do doanh nghiệp trực tiếp tuyển dụng, thì SA8000:2026 mở rộng phạm vi, bao gồm tất cả người lao động mà doanh nghiệp có tác động, dù trực tiếp hay gián tiếp. Tiêu chuẩn cũng chỉ ra rằng mức độ trách nhiệm của doanh nghiệp có thể khác nhau tùy theo quan hệ kinh doanh, nhưng mọi trường hợp đều cần được xem xét trong hệ thống quản lý. Điều này đặt doanh nghiệp vào vai trò chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi lao động trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

3. Tiếp cận dựa trên kết quả thay vì quy trình

SA8000:2014 thiên về quy định “cách làm”, yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ một số quy trình cụ thể. Cách tiếp cận này đôi khi hạn chế khả năng áp dụng trong những bối cảnh đặc thù. Ngược lại, SA8000:2026 tập trung vào “kết quả cần đạt”, cho phép doanh nghiệp linh hoạt lựa chọn phương thức phù hợp miễn là đáp ứng được mục tiêu. Ví dụ, thay vì chỉ cấm sử dụng các hình thức hợp đồng hoặc chương trình tuyển dụng nhằm né tránh nghĩa vụ pháp lý, phiên bản 2026 định nghĩa rõ các tiêu chí để việc sử dụng các hình thức này trở nên phù hợp, minh bạch và đảm bảo quyền lợi người lao động.

4. Đổi tên và sắp xếp lại các yếu tố việc làm bền vững

Các hạng mục việc làm bền vững trong SA8000:2026 được đổi tên theo hướng tích cực, phản ánh kết quả mà doanh nghiệp nên hướng tới, thay vì chỉ nêu các vấn đề cần tránh. Một số hạng mục được gộp lại để tăng tính liên kết, như việc gộp giờ làm việc, tiền lương và quyền lợi hợp lý vào cùng một nhóm; hay hợp nhất các tiêu chí liên quan đến tuyển dụng, việc làm và chấm dứt hợp đồng lao động tự do và công bằng. Sự thay đổi này giúp tiêu chuẩn vừa tinh gọn vừa tập trung hơn vào mục tiêu xây dựng môi trường làm việc an toàn, công bằng và bền vững.

Tiến độ chuyển đổi chung sang phiên bản SA8000:2026

Lịch trình chuyển đổi sang SA8000:2026 cho các nhóm tổ chức cụ thể

1. Các tổ chức được chứng nhận hoặc tái chứng nhận vào năm 2022 (dự kiến tái chứng nhận vào năm 2025)

Các tổ chức được chứng nhận hoặc tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 vào năm 2022 phải được tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 vào năm 2025 để tiếp tục tham gia hệ thống. Ngoài ra, các tổ chức này phải hoàn thành Tự đánh giá và Đào tạo SA8000:2026 trước ngày 31/12/2026. Nếu các tổ chức này quyết định tiếp tục tham gia hệ thống, họ phải được chứng nhận lại theo Tiêu chuẩn SA8000:2026 trước ngày 31/12/2028.

2. Các tổ chức đã được chứng nhận hoặc tái chứng nhận vào năm 2023 (dự kiến tái chứng nhận vào năm 2026)

Các tổ chức đã được chứng nhận hoặc tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 vào năm 2023 sẽ phải tái chứng nhận vào năm 2026. Các tổ chức này có thể lựa chọn tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 hoặc SA8000:20206.

Các tổ chức lựa chọn tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 sẽ cần phải tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2026 sớm nhất có thể, trước ngày 31/12/2028 để tiếp tục tham gia hệ thống.

3. Các tổ chức được chứng nhận hoặc tái chứng nhận vào năm 2024 (dự kiến tái chứng nhận vào năm 2027)

Các tổ chức đã được chứng nhận hoặc tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 vào năm 2024 và đủ điều kiện tái chứng nhận trước ngày 1/1/2027 có thể lựa chọn tái chứng nhận vào năm 2026 theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 hoặc SA8000:2026. Các tổ chức lựa chọn tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 sẽ cần phải tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2026 sớm nhất có thể, trước ngày 31/12/2028, để tiếp tục được tham gia hệ thống.

Các tổ chức đã được chứng nhận hoặc tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 vào năm 2024 mà KHÔNG đủ điều kiện tái chứng nhận trước ngày 1/1/2027 phải tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2026 vào năm 2027 để tiếp tục tham gia hệ thống.

4. Các tổ chức đã được chứng nhận hoặc đang tìm kiếm chứng nhận vào năm 2025

Các tổ chức đã được chứng nhận hoặc đang tìm kiếm chứng nhận vào năm 2025 phải được chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014. Các tổ chức này phải hoàn thành Tự đánh giá và Đào tạo SA8000:2026 trước ngày 31/12/2026. Các tổ chức này phải tái chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2026 trước ngày 31/12/2028 để tiếp tục tham gia hệ thống.

5. Các tổ chức xin chứng nhận vào năm 2026

Các tổ chức xin chứng nhận vào năm 2026 có thể lựa chọn chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 hoặc SA8000:2026. Các tổ chức lựa chọn chứng nhận theo Tiêu chuẩn SA8000:2014 sẽ cần phải sớm chứng nhận lại theo Tiêu chuẩn SA8000:2026, trước ngày 31/12/2028, để tiếp tục tham gia hệ thống.

—————————————————————————————————

SA8000:2026 đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc nâng cao tiêu chuẩn lao động và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp. Việc chuẩn bị sớm và chủ động chuyển đổi sẽ giúp doanh nghiệp duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng có trách nhiệm, tránh gián đoạn đơn hàng và đáp ứng kỳ vọng của thị trường quốc tế. Liên hệ với KNA CERT nếu doanh nghiệp của bạn cần hỗ trợ thêm.

* Các thông tin trong bài viết được cập nhập từ website chính thức của Tổ chức SAI (https://sa-intl.org/)