Sử dụng dây đai an toàn đúng cách giúp người lao động làm việc trên cao tránh nguy cơ rơi ngã và chấn thương nghiêm trọng. Theo QCVN 23:2014/BLĐTBXH và TCVN 5308:1991, người lao động làm việc từ độ cao 2 mét trở lên bắt buộc trang bị dây đai an toàn đạt chuẩn. Bài viết của KNA CERT hướng dẫn cách kiểm tra, cách đeo và cách bảo quản dây đai an toàn, giúp bạn tuân thủ đúng quy trình an toàn lao động.
Dây Đai An Toàn Là Gì?
Dây đai an toàn là thiết bị bảo vệ cá nhân thuộc hệ thống chống rơi ngã, được thiết kế để giữ người lao động khi làm việc ở độ cao hoặc khi xảy ra sự cố trượt ngã. Dây đai an toàn toàn thân gồm 3 phần chính: đai vai, đai lưng và đai đùi, giúp phân bổ lực tác động đều lên cơ thể khi có sự cố rơi ngã. Vật liệu sản xuất phổ biến là sợi polyester hoặc sợi nylon, kết hợp khóa và móc bằng kim loại chịu lực cao.
Tại Việt Nam, dây đai an toàn thuộc nhóm thiết bị bảo hộ cá nhân bắt buộc chứng nhận hợp quy theo QCVN 23:2014/BLĐTBXH, ban hành kèm Thông tư 36/2014/TT-BLĐTBXH. Cấu trúc và yêu cầu kỹ thuật của từng bộ phận được quy định cụ thể trong bộ tiêu chuẩn TCVN 7802 (tương đương ISO 10333), gồm 5 phần: dây đỡ cả người, dây treo và thiết bị hấp thụ năng lượng, dây cứu sinh tự co, đường ray thẳng đứng, và các bộ phận nối tự khóa.
Khi Nào Bắt Buộc Sử Dụng Dây Đai An Toàn?
Người lao động bắt buộc sử dụng dây đai an toàn khi làm việc ở độ cao từ 2 mét trở lên so với mặt đất, mặt sàn hoặc mặt kết cấu bên dưới. Quy định này được nêu tại TCVN 5308:1991, QCVN 18:2021/BXD và Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH, áp dụng cho công việc trên giàn giáo, mái nhà, cột điện và công trình cao.
Dây đai an toàn cũng bắt buộc khi làm việc dưới độ cao 2 mét nếu bên dưới vị trí làm việc có vật chướng ngại nguy hiểm. Với công việc trên mái dốc lớn hơn 25 độ, người lao động phải đeo dây đai an toàn và móc vào điểm neo cố định, đồng thời sử dụng thang gấp rộng tối thiểu 30 cm để di chuyển an toàn qua bờ nóc.
Trong lĩnh vực điện lực, QCVN 01:2020/BCT quy định làm việc trên cao là công việc có vị trí đứng cách mặt đất từ 2 mét trở lên. Doanh nghiệp không trang bị dây đai an toàn cho người lao động làm việc trên cao có thể bị xử phạt hành chính từ 15 đến 75 triệu đồng theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Cách Kiểm Tra Dây Đai An Toàn Trước Khi Sử Dụng
Kiểm tra dây đai an toàn trước mỗi lần sử dụng giúp phát hiện sớm hư hỏng và ngăn ngừa tai nạn rơi ngã. Quy trình kiểm tra gồm 2 bước sau.
Bước 1: Kiểm Tra Dây Và Móc Khóa
Dây và móc khóa là 2 bộ phận chịu lực chính của dây đai an toàn. Trước khi đeo, người lao động kiểm tra dây có bị sờn xước, đứt sợi hoặc biến màu do tia UV hay không. Các mối liên kết giữa đai vai, đai lưng và đai đùi phải còn nguyên vẹn, không lỏng hoặc rách chỉ may. Móc khóa cần tháo lắp dễ dàng, lò xo hồi vị nhanh và không bị rỗ, cong vênh hoặc biến dạng.
Bước 2: Kiểm Tra Chức Năng Khóa Và Bộ Hấp Thụ Năng Lượng
Khóa cài trên đai ngực và đai đùi cần khóa chặt, không tự mở khi kéo mạnh. Nếu dây đai có bộ hấp thụ năng lượng, người lao động kiểm tra lớp vỏ bảo vệ bộ hấp thụ còn nguyên, chưa bung ra do từng chịu lực rơi trước đó. Dây đai đã kích hoạt bộ hấp thụ năng lượng một lần phải được loại bỏ và thay mới, không tiếp tục sử dụng.
Hướng Dẫn 4 Bước Sử Dụng Dây Đai An Toàn Đúng Cách
Sau khi kiểm tra dây đai an toàn không phát hiện hư hỏng, người lao động thực hiện theo 4 bước sau để đeo dây đúng cách.
Bước 1: Cầm Dây Và Kiểm Tra Vị Trí D-ring
Cầm dây đai an toàn tại vị trí khoen chữ D (D-ring) sau lưng, giữ cho toàn bộ dây không bị xoắn vào nhau. Trải phẳng đai vai, đai lưng và đai đùi trước khi mặc để tránh chồng chéo khi đeo.
Bước 2: Luồn Dây Qua Vai Và Cố Định Đai Lưng
Luồn hai cánh tay qua đai vai, kéo dây lên và cố định trên vai. Đai vai giữ thẳng, không chồng chéo trên ngực hoặc lưng. Điều chỉnh đai phụ xương chậu nằm giữa mông, giúp phân bổ lực đều khi xảy ra sự cố rơi ngã.
Bước 3: Gắn Và Điều Chỉnh Quai Chân
Gắn quai chân vào khóa, kéo chặt vừa khít với đùi. Khoảng trống giữa quai chân và đùi tương đương một lòng bàn tay, khoảng 8 đến 10 cm. Quai chân quá lỏng làm giảm khả năng nâng đỡ khi rơi, quai quá chặt gây cản trở tuần hoàn máu.
Bước 4: Khóa Quai Ngực Và Hoàn Tất
Gắn quai ngực vào khóa, điều chỉnh khoảng cách từ quai ngực đến vai trong khoảng 20 đến 25 cm. Kéo quai ngực để đai vai thẳng đứng, không lệch sang một bên. Cuộn gọn phần dây thừa và cố định bằng khóa giữ dây, tránh dây thừa vướng vào máy móc hoặc kết cấu công trình trong khi làm việc.
Cách Điều Chỉnh Độ Chặt Của Dây Đai An Toàn Cho Vừa Vặn
Dây đai an toàn vừa vặn không quá chật hoặc quá lỏng trên cơ thể người lao động. Để điều chỉnh, kéo phần dây thừa ở vị trí cần khít hơn qua khóa điều chỉnh cho đến khi đai ôm sát cơ thể. Sau khi điều chỉnh, người lao động luồn 2 ngón tay giữa đai và cơ thể để kiểm tra độ vừa vặn; nếu 2 ngón tay luồn qua dễ dàng nhưng không lỏng lẻo, đai đã đạt độ chặt phù hợp.
Dây đai quá chật gây cản trở hô hấp và tuần hoàn máu khi treo lâu trên cao. Dây đai quá lỏng làm tăng nguy cơ tuột khỏi cơ thể hoặc gây chấn thương nội tạng khi xảy ra rơi ngã do lực giật tập trung vào một điểm.
Những Lỗi Sai Thường Gặp Khi Sử Dụng Dây Đai An Toàn
Các lỗi sai phổ biến khi sử dụng dây đai an toàn và cách khắc phục được tổng hợp trong bảng dưới đây.
| Lỗi sai | Hậu quả | Cách khắc phục |
| Móc dây vào điểm neo không đạt chuẩn chịu lực | Điểm neo gãy hoặc đứt khi có lực giật, không giữ được người lao động | Móc vào điểm neo chuyên dụng, chịu lực tối thiểu 22 kN |
| Đeo dây nhưng không móc vào dây cứu sinh | Dây đai mất tác dụng bảo vệ, người lao động rơi tự do | Luôn móc khóa vào dây cứu sinh hoặc điểm neo cố định trước khi làm việc |
| Xoắn dây đai vai khi đeo | Lực tác động dồn vào một điểm, tăng nguy cơ chấn thương | Trải phẳng dây trước khi đeo, kiểm tra dây không bị vặn xoắn |
| Sử dụng dây đai đã kích hoạt bộ hấp thụ năng lượng | Dây mất khả năng giảm chấn ở lần rơi tiếp theo | Thay dây mới ngay sau khi bộ hấp thụ năng lượng đã bung |
| Bỏ qua kiểm định định kỳ 6 tháng/lần | Chất lượng dây suy giảm không được phát hiện, tăng nguy cơ đứt | Kiểm định theo chu kỳ tối thiểu 6 tháng/lần tại đơn vị được chỉ định |
Làm Sao Để Dây Đai An Toàn Luôn Đảm Bảo Chất Lượng Trong Suốt Quá Trình Sử Dụng?
Dây đai an toàn đảm bảo chất lượng khi được kiểm định định kỳ đúng chu kỳ và bảo quản đúng cách sau mỗi lần sử dụng. Ngoài việc đeo đúng 4 bước và kiểm tra trước khi dùng, người lao động cần nắm rõ quy định kiểm định của Nhà nước và cách bảo quản dây đai để duy trì độ bền và khả năng chịu lực trong suốt vòng đời sản phẩm.
Quy Định Kiểm Định Dây Đai An Toàn Theo QCVN 23:2014/BLĐTBXH
Dây đai an toàn phải được kiểm định định kỳ tối thiểu 1 lần trong 6 tháng sử dụng, theo QCVN 23:2014/BLĐTBXH và bộ tiêu chuẩn TCVN 7802. Việc kiểm định do tổ chức được Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chỉ định thực hiện, không phải do người lao động tự kiểm tra tại nơi làm việc.
Quy trình kiểm định gồm kiểm tra hồ sơ kỹ thuật, đánh giá tình trạng dây và móc khóa, thử khả năng chịu lực tĩnh bằng cách treo vật nặng khoảng 250 kg trong 5 phút, và thử khả năng chịu lực động bằng cách treo vật nặng khoảng 70 kg và thả 3 lần. Dây đai đạt yêu cầu khi không xuất hiện vết đứt, biến dạng hoặc hư hỏng ở các bộ phận sau khi thử nghiệm.
Dây đai an toàn sản xuất hoặc nhập khẩu vào Việt Nam phải được chứng nhận hợp quy trước khi lưu thông trên thị trường, theo Thông tư 36/2014/TT-BLĐTBXH. Doanh nghiệp sử dụng dây đai an toàn không có giấy chứng nhận kiểm định hợp lệ có thể bị xử phạt theo quy định của pháp luật về an toàn lao động.
Cách Bảo Quản Dây Đai An Toàn Đúng Cách
Bảo quản dây đai an toàn ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và hóa chất ăn mòn. Tia UV và nhiệt độ cao làm suy giảm độ bền của sợi polyester hoặc nylon, giảm khả năng chịu lực của dây theo thời gian.
Sau mỗi lần sử dụng, người lao động cuộn gọn dây đai, treo trên giá chuyên dụng thay vì gấp gập hoặc để dưới sàn. Không đặt vật nặng đè lên dây đai trong quá trình lưu trữ. Nếu dây đai bị ướt do mưa hoặc mồ hôi, cần phơi khô tự nhiên ở nơi thoáng gió trước khi cất giữ, không sấy bằng nhiệt độ cao hoặc phơi trực tiếp dưới nắng gắt.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Sử Dụng Dây Đai An Toàn
1. Không Đeo Dây Đai An Toàn Khi Làm Việc Trên Cao Bị Xử Phạt Như Thế Nào?
Doanh nghiệp không trang bị dây đai an toàn cho người lao động làm việc trên cao từ 2 mét trở lên có thể bị phạt từ 15 đến 75 triệu đồng theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, tùy mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra.
2. Dây Đai An Toàn Sử Dụng Được Bao Lâu?
Dây đai an toàn sử dụng được từ 2 đến 5 năm tùy điều kiện bảo quản và tần suất sử dụng, nhưng phải kiểm định định kỳ tối thiểu 6 tháng/lần và thay mới ngay khi phát hiện hư hỏng.
3. Dây Đai An Toàn 1 Móc Và 2 Móc Khác Nhau Như Thế Nào?
Dây đai an toàn 1 móc phù hợp với công việc di chuyển ít, còn dây đai 2 móc cho phép người lao động luân phiên móc dây khi di chuyển giữa các điểm neo, duy trì kết nối liên tục với hệ thống chống rơi ngã.
4. Có Cần Đào Tạo Trước Khi Sử Dụng Dây Đai An Toàn Không?
Người lao động làm việc trên cao từ 2 mét trở lên bắt buộc được huấn luyện an toàn lao động và cấp thẻ an toàn theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP trước khi sử dụng dây đai an toàn.
Sử dụng dây đai an toàn đúng cách, kiểm tra trước khi dùng và kiểm định định kỳ giúp giảm nguy cơ tai nạn khi làm việc trên cao. Ngoài ra, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý an toàn sức khỏe nghề nghiệp (OHSMS) bài bản để kiểm soát rủi ro toàn diện. KNA CERT sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai OHSMS theo tiêu chuẩn ISO 45001, giúp giảm thiểu tai nạn lao động. Liên hệ KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để biết thêm thông tin chi tiết.
Hỏi đáp
0 Bình luận