Chứng Nhận MSC CoC – Quy Trình & Lợi Ích Cho Doanh Nghiệp

Chứng nhận MSC CoC (MSC Chain of Custody Certification) – hay Chứng nhận Chuỗi hành trình sản phẩm thủy sản – là hoạt động đánh giá độc lập xác nhận rằng doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của Tiêu chuẩn MSC CoC trong việc kiểm soát, nhận diện và truy xuất thủy sản được chứng nhận bền vững. Sở hữu chứng chỉ này là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp có quyền sử dụng nhãn xanh MSC trên sản phẩm và tiếp cận thị trường thủy sản bền vững toàn cầu.

Chứng Nhận MSC CoC Là Hoạt Động Gì?

Chứng nhận MSC CoC là quá trình đánh giá sự phù hợp do một tổ chức chứng nhận độc lập, được MSC ủy quyền, thực hiện tại doanh nghiệp. Tổ chức đánh giá – gọi là Conformity Assessment Body (CAB) hoặc Certification Body (CB) – xem xét toàn bộ hệ thống quản lý, hồ sơ, quy trình vận hành và cơ sở vật chất của doanh nghiệp dựa trên 5 nguyên tắc cốt lõi của Tiêu chuẩn MSC CoC: nguồn cung được chứng nhận, nhận diện sản phẩm, tách biệt vật lý, truy xuất và ghi chép, hệ thống quản lý nội bộ.

Quan trọng: MSC không trực tiếp cấp chứng chỉ cho doanh nghiệp. MSC chỉ xây dựng và sở hữu tiêu chuẩn, còn hoạt động đánh giá và cấp chứng chỉ do các CAB được công nhận độc lập đảm nhiệm. Điều này đảm bảo tính khách quan và tin cậy của chứng nhận.

Phân Biệt Tiêu Chuẩn MSC CoC và Chứng Nhận MSC CoC

Hai khái niệm này thường bị nhầm lẫn nhưng có bản chất khác nhau hoàn toàn.

• Tiêu chuẩn MSC CoC là bộ quy chuẩn kỹ thuật do MSC ban hành – đây là “luật chơi”.
• Chứng nhận MSC CoC là kết quả của quá trình đánh giá xác nhận doanh nghiệp tuân thủ luật chơi đó – đây là “giấy phép” để sử dụng nhãn xanh MSC.

Doanh nghiệp cần hiểu rõ tiêu chuẩn trước khi bước vào quy trình chứng nhận.

Doanh Nghiệp Nào Cần Đăng Ký Chứng Nhận MSC CoC?

Chứng nhận MSC CoC là yêu cầu bắt buộc đối với bất kỳ doanh nghiệp nào tiếp nhận quyền sở hữu thủy sản MSC và muốn bán chúng dưới danh nghĩa “được chứng nhận” hoặc sử dụng nhãn xanh MSC. Cụ thể, các nhóm dưới đây cần đăng ký chứng nhận:

• Nhà máy chế biến và đóng gói thủy sản: Tiếp nhận nguyên liệu thô từ vùng đánh bắt MSC, chế biến thành sản phẩm hoàn chỉnh và muốn xuất khẩu với nhãn MSC.
• Nhà nhập khẩu và phân phối: Mua thủy sản MSC từ nhà cung cấp có chứng chỉ và muốn chuyển nhượng quyền “MSC certified” cho khách hàng tiếp theo trong chuỗi.
• Nhà bán lẻ (siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm): Bày bán sản phẩm có nhãn xanh MSC tới tay người tiêu dùng cuối.
• Nhà hàng và dịch vụ ăn uống: Phục vụ thực đơn ghi rõ “thủy sản MSC” và muốn truyền thông điều này tới thực khách.
• Nhà sản xuất thực phẩm: Sử dụng thủy sản MSC làm nguyên liệu trong sản phẩm chế biến như cá đóng hộp, cá viên.

Doanh nghiệp KHÔNG cần chứng nhận MSC CoC nếu: mua thủy sản MSC đã đóng gói sẵn nguyên tem cho người tiêu dùng cuối mà không mở gói, đóng gói lại hay dán nhãn lại; hoặc mua thủy sản MSC nhưng không có nhu cầu bán hay truyền thông sản phẩm dưới danh nghĩa MSC.

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

Ba Loại Chứng Nhận MSC CoC Theo Quy Mô Doanh Nghiệp

MSC thiết kế 3 phiên bản chứng nhận phù hợp với cấu trúc tổ chức và quy mô hoạt động của từng loại doanh nghiệp. Việc lựa chọn đúng loại chứng nhận giúp tối ưu chi phí đánh giá và giảm gánh nặng hành chính:

Ngoài Default và Group, phiên bản Consumer-Facing Organisation (CFO) CoC dành riêng cho siêu thị, nhà hàng và chuỗi bán lẻ trực tiếp phục vụ người tiêu dùng. CFO CoC có quy trình linh hoạt hơn trong kiểm soát hàng hóa tại điểm bán, phù hợp với đặc thù xử lý thủy sản ở quầy cá tươi hay nhà hàng.

Điều Kiện Để Được Cấp Chứng Nhận MSC CoC

Để thông qua đánh giá và nhận chứng chỉ MSC CoC, doanh nghiệp phải chứng minh tuân thủ đầy đủ 5 nhóm yêu cầu cốt lõi dưới đây tại thời điểm đánh giá:

• Mua thủy sản từ nhà cung cấp có chứng chỉ MSC CoC còn hiệu lực: Doanh nghiệp phải lưu giữ bằng chứng (hóa đơn, hợp đồng) xác nhận nguồn cung từ đơn vị được chứng nhận. Không được phép mua từ nhà cung cấp hết hạn chứng chỉ hay chưa được chứng nhận rồi bán như sản phẩm MSC.
• Hệ thống nhận diện sản phẩm rõ ràng: Tất cả thủy sản MSC phải có thể phân biệt với sản phẩm không chứng nhận tại mọi công đoạn – từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm xuất kho – thông qua mã lô, nhãn mác, hồ sơ nội bộ.
• Tách biệt vật lý hoàn toàn: Kho bãi, dây chuyền sản xuất và phương tiện vận chuyển phải đảm bảo thủy sản MSC không bị trộn lẫn với thủy sản chưa chứng nhận. Doanh nghiệp cần có quy trình xử lý tình huống khi phải dùng chung thiết bị.
• Hệ thống truy xuất và ghi chép đầy đủ: Mọi giao dịch mua – bán – chế biến liên quan đến thủy sản MSC phải được ghi chép và lưu trữ đủ để truy xuất ngược hoàn toàn khi cần. Khối lượng đầu vào và đầu ra phải khớp nhau theo phương pháp cân đối khối lượng.
• Hệ thống quản lý nội bộ hoàn chỉnh: Doanh nghiệp cần có chính sách, thủ tục vận hành, phân công trách nhiệm rõ ràng và chương trình đào tạo nhân sự liên quan đến các yêu cầu của tiêu chuẩn MSC CoC.

Quy Trình Chứng Nhận MSC CoC Gồm Mấy Bước?

Quy trình chứng nhận MSC CoC gồm 6 bước chính, từ chuẩn bị nội bộ đến nhận chứng chỉ và duy trì hiệu lực. Thời gian tổng thể phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp và lịch của tổ chức chứng nhận.

Kết Quả Chứng Nhận – Chứng Chỉ và Nhãn Xanh MSC Là Gì?

Sau khi thông qua đánh giá, doanh nghiệp nhận được 2 kết quả cụ thể:

1. Chứng Chỉ MSC CoC

Chứng chỉ MSC CoC là tài liệu chính thức do CAB cấp, xác nhận doanh nghiệp đáp ứng Tiêu chuẩn Chuỗi hành trình sản phẩm thủy sản MSC. Chứng chỉ có hiệu lực trong 3 năm, trong thời gian đó doanh nghiệp phải trải qua ít nhất 1 cuộc audit giám sát mỗi năm. Ngoài ra, tối thiểu 1% khách hàng của mỗi CAB sẽ bị audit đột xuất (unannounced audit) để đảm bảo tính liêm chính của chứng nhận.

Chứng chỉ bao gồm mã CoC (Chain of Custody code) – mã định danh duy nhất của doanh nghiệp trong hệ thống cơ sở dữ liệu toàn cầu của MSC. Đối tác thương mại, nhà bán lẻ và người tiêu dùng có thể tra cứu mã này để xác minh tính hợp lệ của chứng chỉ.

6.2. Quyền Sử Dụng Nhãn Xanh MSC

Nhãn xanh MSC là nhãn sinh thái (ecolabel) được MSC sở hữu, có hình con cá màu xanh lam với dòng chữ “Certified Sustainable Seafood – MSC”. Đây là nhãn được người tiêu dùng tại hơn 66 quốc gia nhận biết và tin tưởng như một tín hiệu đảm bảo nguồn gốc bền vững.

Để sử dụng nhãn xanh MSC trên sản phẩm, doanh nghiệp cần thực hiện thêm một bước: nộp đơn đăng ký thỏa thuận giấy phép nhãn sinh thái (ecolabel licence agreement) với MSC. Đây là bước bổ sung sau chứng nhận – có chứng chỉ CoC là điều kiện cần, nhưng ký thỏa thuận giấy phép là điều kiện đủ để in nhãn xanh lên bao bì sản phẩm.

Làm Thế Nào Để Duy Trì Chứng Nhận MSC CoC Sau Khi Được Cấp

Doanh nghiệp cần duy trì tuân thủ liên tục và vượt qua các kỳ đánh giá định kỳ để giữ chứng chỉ MSC CoC có hiệu lực:

• Đánh giá giám sát hàng năm (Surveillance Audit): Diễn ra ít nhất 1 lần/năm trong chu kỳ 3 năm. Kiểm toán viên kiểm tra doanh nghiệp vẫn duy trì đầy đủ các quy trình nhận diện, tách biệt, truy xuất và ghi chép theo tiêu chuẩn.
• Tái chứng nhận (Recertification): Sau 3 năm, doanh nghiệp phải trải qua đánh giá toàn diện lần mới để gia hạn chứng chỉ. Quy trình tương tự đánh giá lần đầu nhưng thường rút ngắn hơn nếu hồ sơ đầy đủ.
• Đánh giá đột xuất (Unannounced Audit): CAB có thể tiến hành kiểm tra không báo trước với một tỷ lệ nhất định trong danh sách khách hàng (tối thiểu 1%). Doanh nghiệp cần duy trì trạng thái sẵn sàng thường xuyên.
• Thông báo thay đổi: Khi có thay đổi quan trọng về cơ cấu tổ chức, địa điểm hoạt động, dòng sản phẩm hay nhà cung cấp, doanh nghiệp phải thông báo cho CAB để đánh giá phạm vi ảnh hưởng đến chứng chỉ.

Lợi Ích Khi Sở Hữu Chứng Nhận MSC CoC

Theo MSC, doanh nghiệp sở hữu chứng nhận MSC CoC tiếp cận được một thị trường thủy sản bền vững với doanh số ước tính trên 12.4 tỷ USD/năm (2022-2023), với hơn 20.000 sản phẩm mang nhãn xanh MSC phân phối tại 66 quốc gia. Các lợi ích cụ thể bao gồm:

• Mở rộng thị trường xuất khẩu cao cấp: Các nhà bán lẻ lớn tại EU (như Lidl, Carrefour), Anh (Tesco, Sainsbury’s), Nhật Bản và Mỹ ưu tiên hoặc yêu cầu chứng nhận MSC CoC từ nhà cung cấp. Đây là điều kiện tiên quyết để xuất khẩu vào phân khúc thủy sản bền vững cao cấp.
• Tăng năng lực cạnh tranh trong đàm phán thương mại: Doanh nghiệp có chứng chỉ MSC CoC có lợi thế rõ rệt khi tham gia đấu thầu cung cấp cho chuỗi siêu thị, hệ thống nhà hàng lớn và các tổ chức mua sắm tập trung.
• Nâng cao hệ thống quản lý nội bộ: Quá trình chuẩn bị và duy trì chứng nhận giúp doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ, giảm thiểu rủi ro nhầm lẫn sản phẩm, tổn thất hàng hóa và sự cố gian lận thực phẩm.
• Đóng góp vào mục tiêu ESG và báo cáo phát triển bền vững: Chứng nhận MSC CoC là bằng chứng trong báo cáo ESG (môi trường – xã hội – quản trị), giúp doanh nghiệp thu hút nhà đầu tư và đối tác quan tâm đến phát triển bền vững.

Doanh Nghiệp Có Thể Kết Hợp Chứng Nhận MSC CoC Với Các Tiêu Chuẩn Khác Không?

Chứng nhận MSC CoC hoàn toàn có thể được tích hợp và đánh giá kết hợp cùng với các tiêu chuẩn quản lý và an toàn thực phẩm khác mà doanh nghiệp đang áp dụng. Một số CAB cung cấp dịch vụ đánh giá tích hợp MSC CoC cùng với FSSC 22000, BRCGS, ISO 22000 hay ASC CoC (tiêu chuẩn chuỗi hành trình sản phẩm cho thủy sản nuôi trồng), giúp giảm thời gian kiểm tra và tối ưu chi phí cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, nếu doanh nghiệp đang xử lý cả thủy sản tự nhiên (MSC) và thủy sản nuôi trồng (ASC), cả hai chứng nhận CoC có thể được đánh giá trong cùng một cuộc audit, vì 5 nguyên tắc cốt lõi của hai tiêu chuẩn có nhiều điểm tương đồng.

LIÊN HỆ TƯ VẤN

Chứng nhận MSC CoC – Chuỗi hành trình sản phẩm thủy sản – là chìa khóa để doanh nghiệp mở cánh cửa vào thị trường thủy sản bền vững toàn cầu, nơi người tiêu dùng ngày càng đòi hỏi sự minh bạch và trách nhiệm. Liên hệ với KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ trong quá trình chứng nhận MSC CoC.