Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS: Nguyên tắc & Quy trình chứng nhận

Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS (RTRS Standard for Responsible Soy Production) là bộ tiêu chuẩn quốc tế tự nguyện dành cho người trồng đậu nành, do Hiệp hội Bàn tròn về Đậu nành có Trách nhiệm (RTRS) ban hành. Tiêu chuẩn gồm 5 nguyên tắc và 108 chỉ số tuân thủ, đảm bảo đậu nành được sản xuất không phá rừng, không chuyển đổi đất tự nhiên, tôn trọng quyền lợi lao động và cộng đồng. Bài viết của KNA CERT làm rõ phạm vi áp dụng, nội dung 5 nguyên tắc, yêu cầu môi trường và cách thức cấp chứng nhận theo phiên bản V4.0 hiện hành.

Tổng Quan Về Tiêu Chuẩn Sản Xuất Đậu Nành Có Trách Nhiệm RTRS

Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS (RTRS Standard for Responsible Soy Production) là chương trình chứng nhận toàn diện xác nhận đậu nành được canh tác theo quy trình đúng đắn về môi trường, phù hợp về xã hội và khả thi về kinh tế. Tiêu chuẩn được xây dựng theo quy trình đa bên, với sự tham gia bình đẳng của 3 nhóm thành viên RTRS gồm: nhà sản xuất; công nghiệp, thương mại và tài chính; các tổ chức xã hội dân sự.

Phiên bản hiện hành của tiêu chuẩn là RTRS Standard for Responsible Soy Production V4.0, được Ban Điều hành RTRS phê duyệt ngày 01/09/2021 và áp dụng bắt buộc từ tháng 12/2022 đối với mọi cuộc đánh giá chứng nhận mới.

Bảng dưới đây tóm tắt 6 thông tin cốt lõi của tiêu chuẩn:

Trong hệ thống RTRS, Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm giải quyết khâu canh tác tại trang trại. Khâu chế biến và thương mại phía sau được kiểm soát bằng Tiêu chuẩn Chuỗi hành trình sản phẩm (RTRS CoC), một tiêu chuẩn riêng biệt dành cho doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

Phạm Vi Áp Dụng Của Tiêu Chuẩn RTRS Về Sản Xuất Đậu Nành

Tiêu chuẩn RTRS về sản xuất đậu nành áp dụng cho mọi loại đậu nành, mọi quy mô canh tác và mọi quốc gia trồng đậu nành. Phạm vi áp dụng bao gồm 3 nhóm sản phẩm: đậu nành canh tác thông thường, đậu nành hữu cơ và đậu nành biến đổi gen (GM).

Đơn vị chứng nhận là trang trại nơi canh tác đậu nành, giới hạn theo ranh giới trang trại. Đơn vị này bao gồm cánh đồng trồng đậu nành, khu vực không canh tác, cơ sở hạ tầng và các diện tích khác thuộc trang trại. Nhà sản xuất có 2 hình thức đăng ký chứng nhận:

• Chứng nhận cá nhân: áp dụng cho từng trang trại hoặc doanh nghiệp nông nghiệp độc lập, phù hợp với nhà sản xuất quy mô vừa và lớn.
• Chứng nhận nhóm: nhiều nông hộ nhỏ đăng ký chung dưới một nhà quản lý nhóm để giảm chi phí đánh giá. Nhà quản lý nhóm chịu trách nhiệm đào tạo, lưu hồ sơ và vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ.

5 Nguyên Tắc Của Tiêu Chuẩn Sản Xuất Đậu Nành Có Trách Nhiệm RTRS

Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS được xây dựng bởi 5 nguyên tắc, triển khai qua các tiêu chí và 108 chỉ số tuân thủ bắt buộc và tiến bộ. Nguyên tắc thể hiện mục tiêu mong muốn, tiêu chí là điều kiện cần đạt, còn chỉ số là các yêu cầu đo lường được dùng trong đánh giá. Nội dung từng nguyên tắc như sau:

Nguyên tắc 1: Tuân thủ pháp luật và thực tiễn kinh doanh tốt

Nguyên tắc 1 yêu cầu nhà sản xuất nhận thức và tuân thủ toàn bộ pháp luật hiện hành tại địa phương và quốc gia. Nhà sản xuất phải có bằng chứng dạng văn bản về quyền sử dụng đất hợp pháp, chẳng hạn giấy chứng nhận quyền sở hữu, hợp đồng thuê đất hoặc quyết định của tòa án. Nguyên tắc này cũng nghiêm cấm mọi hành vi tham nhũng, hối lộ, tống tiền và biển thủ, đồng thời yêu cầu cải tiến liên tục thông qua việc thiết lập đường cơ sở và giám sát các chỉ số cải thiện hàng năm.

Nguyên tắc 2: Điều kiện lao động có trách nhiệm

Nguyên tắc 2 bảo vệ người lao động trực tiếp, lao động thuê qua bên thứ ba, lao động thời vụ và lao động di cư. Các yêu cầu chính được xây dựng dựa trên các Công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), bao gồm:

• Không sử dụng lao động cưỡng bức, lao động lệ thuộc hoặc lao động bị buôn bán ở mọi công đoạn sản xuất.
• Trẻ em dưới 15 tuổi không được tham gia lao động sản xuất; người dưới 18 tuổi không được làm công việc nguy hiểm.
• Không phân biệt đối xử và không quấy rối; trả lương bình đẳng cho công việc có giá trị ngang nhau.
• Giờ làm việc tiêu chuẩn không vượt quá 48 giờ mỗi tuần; giờ làm thêm không vượt quá 12 giờ mỗi tuần và phải trên cơ sở tự nguyện.
• Bảo đảm quyền tự do hiệp hội và thương lượng tập thể; cung cấp nơi làm việc an toàn, thiết bị bảo hộ phù hợp và nước uống đạt chuẩn.

Nguyên tắc 3: Quan hệ cộng đồng có trách nhiệm

Nguyên tắc 3 yêu cầu duy trì kênh đối thoại với cộng đồng địa phương, bao gồm người bản địa, về các hoạt động và tác động của việc canh tác đậu nành. Tại khu vực có người sử dụng đất truyền thống, xung đột về quyền sử dụng đất phải được ngăn ngừa hoặc giải quyết thông qua đánh giá quyền cộng đồng có sự tham gia của các bên. Trường hợp cộng đồng từ bỏ quyền sử dụng đất, việc đền bù phải dựa trên sự đồng thuận tự nguyện, được thông báo trước và có văn bản xác nhận. Nhà sản xuất cũng phải vận hành cơ chế tiếp nhận khiếu nại và phản hồi trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận được khiếu nại.

Nguyên tắc 4: Trách nhiệm môi trường

Nguyên tắc 4 tập trung vào 4 nhóm yêu cầu: đánh giá tác động môi trường và xã hội trước đánh giá chứng nhận lần đầu; giảm thiểu ô nhiễm và quản lý chất thải; giảm phát thải khí nhà kính thông qua ghi chép nhiên liệu hóa thạch và giám sát các-bon trong đất; mở rộng diện tích canh tác một cách có trách nhiệm. Yêu cầu không phá rừng và không chuyển đổi đất tự nhiên thuộc nguyên tắc này và được phân tích chi tiết ở phần tiếp theo. Ngoài ra, trang trại phải có bản đồ thể hiện thảm thực vật bản địa, khu vực sản xuất và nguồn nước, kèm kế hoạch bảo tồn đa dạng sinh học được giám sát định kỳ.

Nguyên tắc 5: Thực hành nông nghiệp tốt

Nguyên tắc 5 quy định kỹ thuật canh tác nhằm duy trì chất lượng nước, đất và kiểm soát hóa chất nông nghiệp. Các yêu cầu tiêu biểu gồm:

• Duy trì hoặc phục hồi thảm thực vật ven sông suối và không tháo cạn vùng đất ngập nước tự nhiên.
• Luân canh cây trồng, giám sát độ phì của đất và áp dụng kỹ thuật chống xói mòn; tối thiểu 20% diện tích sản xuất áp dụng phương pháp không cày xới.
• Áp dụng Quản lý Cây trồng Tổng hợp (ICM) và có kế hoạch giảm dần thuốc bảo vệ thực vật độc hại theo thời gian.
• Không sử dụng hóa chất trong Công ước Stockholm và Rotterdam, ví dụ Paraquat và Carbofuran.
• Không phun thuốc trong phạm vi 30 m tính từ khu dân cư hoặc nguồn nước; không phun từ máy bay các hóa chất nhóm độc Ia, Ib và II theo phân loại của WHO trong phạm vi 500 m.

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

Yêu Cầu Không Phá Rừng Và Không Chuyển Đổi Đất Tự Nhiên của RTRS

Tiêu chuẩn RTRS quy định 2 mốc thời gian giới hạn (cut-off dates) cho việc chuyển đổi đất. Đây là yêu cầu phân biệt đậu nành RTRS với đậu nành thông thường trên thị trường quốc tế:

Tiêu chuẩn chỉ chấp nhận mức chuyển đổi tối thiểu trong trường hợp đặc biệt: diện tích chuyển đổi không vượt quá 5% tổng diện tích trang trại và không quá 20 ha (áp dụng ngưỡng nghiêm ngặt hơn), đồng thời nhà sản xuất phải thực hiện kế hoạch phục hồi tương đương tại thời điểm đánh giá. Nếu khu vực phục hồi phù hợp không có sẵn, diện tích phục hồi phải lớn hơn 20% so với diện tích đã chuyển đổi. Định nghĩa về phá rừng và chuyển đổi trong tiêu chuẩn tuân theo Sáng kiến Khung Trách nhiệm Giải trình (Accountability Framework initiative).

Lợi Ích Khi Áp Dụng Tiêu Chuẩn Sản Xuất Đậu Nành Có Trách Nhiệm RTRS

Việc áp dụng Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS mang lại 4 nhóm lợi ích chính cho nhà sản xuất:

• Tiếp cận thị trường quốc tế: đậu nành RTRS được các thị trường cam kết chuỗi cung ứng có trách nhiệm ưu tiên thu mua, phục vụ cả 3 mục đích sử dụng: thực phẩm cho người, thức ăn chăn nuôi và nhiên liệu sinh học.
• Gia tăng nguồn thu: ngoài bán vật liệu được chứng nhận, nhà sản xuất có thể bán Tín chỉ RTRS cho các công ty muốn hỗ trợ canh tác bền vững, tạo dòng doanh thu bổ sung trên mỗi tấn đậu nành.
• Quản trị trang trại tốt hơn: hệ thống hồ sơ, giám sát đất, nước và hóa chất giúp kiểm soát chi phí đầu vào, giảm rủi ro pháp lý và rủi ro lao động.
• Độ tin cậy được bảo chứng: đánh giá do tổ chức chứng nhận độc lập thực hiện, và các tổ chức này chịu sự giám sát của tổ chức công nhận quốc gia, đảm bảo tính minh bạch của toàn hệ thống.

Quy Trình Cấp Chứng Nhận Sản Xuất Đậu Nành Có Trách Nhiệm RTRS

Chứng nhận Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS được cấp sau khi trang trại vượt qua cuộc đánh giá độc lập theo 108 chỉ số của tiêu chuẩn. Quá trình chứng nhận diễn ra theo 5 bước:

• Bước 1 – Tự đánh giá: Nhà sản xuất đậu nành rà soát hiện trạng trang trại theo 5 nguyên tắc, thực hiện đánh giá tác động xã hội và môi trường ban đầu.
• Bước 2 – Khắc phục: Nhà sản xuất xây dựng hồ sơ, kế hoạch quản lý đất, nước, hóa chất và lao động theo yêu cầu tiêu chuẩn.
• Bước 3 – Đăng ký chứng nhận: Nhà sản xuất ký hợp đồng với tổ chức chứng nhận được RTRS công nhận; cuộc đánh giá lần đầu được tham vấn công khai 15 ngày trước khi diễn ra chính thức.
• Bước 4 – Đánh giá chứng nhận: Tổ chức chứng nhận cử chuyên gia đánh giá đủ năng lực RTRS kiểm tra hồ sơ, phỏng vấn người lao động và quan sát thực địa.
• Bước 5 – Cấp chứng chỉ: Tổ chức chứng nhận cấp chứng chỉ Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS hiệu lực 5 năm cho nhà sản xuất sau khi xác minh tình trạng tuân thủ.
• Bước 6 – Duy trì chứng nhận: Tổ chức chứng nhận thực hiện đánh giá giám sát hàng năm trong 5 năm để đảm bảo sự tuân thủ của nhà sản xuất đậu nành.

Hãy liên hệ với KNA CERT để biết thêm thông tin về Các tổ chức chứng nhận được RTRS công nhận hiện nay. Sau khi đạt chứng nhận, nhà sản xuất muốn bán đậu nành theo dòng vật lý phải tuân thủ thêm Phụ lục 1 của tiêu chuẩn về yêu cầu Chuỗi hành trình sản phẩm dành cho nhà sản xuất, bao gồm ghi thông tin chứng chỉ trên hóa đơn, lập bảng tổng hợp sản lượng hàng năm và lưu hồ sơ tối thiểu 5 năm.

Các Phạm Vi Chứng Nhận Bổ Sung Cho Nhà Sản Xuất Đậu Nành RTRS

Nhà sản xuất đã đạt Chứng nhận Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS có thể mở rộng sang 3 phạm vi chứng nhận bổ sung tùy theo thị trường mục tiêu:

1. Chứng nhận đậu nành không biến đổi gen (Non-GMO)

RTRS cung cấp chứng nhận đậu nành không biến đổi gen từ năm 2011. Nhà sản xuất phải đạt Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm và tuân thủ thêm Mô-đun D của Tiêu chuẩn Chuỗi hành trình sản phẩm RTRS dành cho đậu nành không biến đổi gen. Từ năm 2018, nhà sản xuất còn có thể chứng nhận sản lượng theo Tiêu chuẩn RTRS Non-GMO dành cho nhà sản xuất để bán Tín chỉ RTRS không biến đổi gen, cho phép thị trường hỗ trợ canh tác Non-GMO mà không cần mua vật liệu vật lý.

2. Phạm vi EU RED cho nhiên liệu sinh học

Nhà sản xuất được chứng nhận theo tiêu chuẩn sản xuất đậu nành có thể đăng ký phạm vi EU RED theo Yêu cầu Tuân thủ EU RED của RTRS dành cho Nhà sản xuất, nhằm tiếp cận thị trường nhiên liệu sinh học châu Âu. Chương trình RTRS được Ủy ban Châu Âu công nhận theo Chỉ thị Năng lượng Tái tạo.

3. Chứng nhận ngô có trách nhiệm

Từ tháng 12/2021, nhà sản xuất đậu nành RTRS có thể chứng nhận thêm cây ngô theo Tiêu chuẩn Sản xuất Ngô có Trách nhiệm RTRS. Tiêu chuẩn này bổ sung 14 chỉ số vào 108 chỉ số của tiêu chuẩn đậu nành, giúp trang trại canh tác luân canh đậu nành – ngô chứng nhận đồng thời cả 2 loại cây trồng trong một hệ thống quản lý.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Tiêu Chuẩn RTRS Có Trách Nhiệm

1. Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS có bắt buộc không?

Không. Đây là tiêu chuẩn tự nguyện. Tuy nhiên, nhà sản xuất đạt chứng nhận có cơ hội lớn hơn khi tiếp cận các thị trường cam kết chuỗi cung ứng không phá rừng, đặc biệt là châu Âu, nơi các doanh nghiệp thu mua ưu tiên nguồn đậu nành được chứng nhận bền vững.

2. Chứng nhận Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS có hiệu lực bao lâu?

5 năm. Trong thời gian hiệu lực, trang trại phải trải qua đánh giá giám sát bắt buộc hàng năm do tổ chức chứng nhận thực hiện để duy trì chứng chỉ.

3. Tiêu chuẩn Sản xuất Đậu nành Có trách nhiệm RTRS khác gì Tiêu chuẩn Chuỗi hành trình đậu nành RTRS?

Khác về đối tượng áp dụng. Tiêu chuẩn Sản xuất áp dụng cho nông dân và trang trại trồng đậu nành. Tiêu chuẩn Chuỗi hành trình sản phẩm (RTRS CoC) áp dụng cho doanh nghiệp thu mua, chế biến và thương mại đậu nành đã chứng nhận, nhằm đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc trong toàn chuỗi cung ứng.

LIÊN HỆ TƯ VẤN

Với 5 nguyên tắc, 108 chỉ số và yêu cầu không phá rừng nghiêm ngặt, tiêu chuẩn RTRS là công cụ giúp các nhà sản xuất đậu nành đáp ứng đòi hỏi bền vững của thị trường quốc tế. Vui lòng liên hệ với KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm người đồng hành trên hành trình đạt Chứng nhận Sản xuất Đậu nành có Trách nhiệm RTRS.