Chương trình regenagri Carbon & Insetting: Tín chỉ carbon & Giảm phát thải trong chuỗi cung ứng

Chương trình regenagri Carbon và Insetting giúp nông trại biến kết quả giảm phát thải và lưu giữ carbon trong đất thành nguồn thu. Chương trình gồm hai tiêu chuẩn riêng: Tiêu chuẩn Carbon regenagri cho tín chỉ carbon và Tiêu chuẩn Insetting regenagri cho giảm phát thải trong chuỗi cung ứng. Bài viết của KNA CERT giải thích từng tiêu chuẩn, điểm khác nhau, đối tượng tham gia, quy trình, cách xác minh số liệu và tuyên bố về kết quả carbon.

Chương trình regenagri Carbon và Insetting là gì?

Chương trình regenagri Carbon và Insetting là một trong bốn chương trình của regenagri® (bên cạnh Chứng nhận nông trại – regenagri Farm, Chứng nhận Chuỗi hành trình sản phẩm, Chứng nhận cao su tái sinh). Chương trình này dành cho việc đo lường và xác minh khí nhà kính ở nông trại.

1. Các thành phần của Chương trình regenagri Carbon và Insetting

Chương trình gồm hai tiêu chuẩn riêng:

• Tiêu chuẩn Carbon regenagri (Regenagri Carbon Standard): tạo tín chỉ carbon
• Tiêu chuẩn Insetting regenagri (Regenagri Insetting Standard): tạo đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng.

Cả hai tiêu chuẩn đều dựa trên hoạt động canh tác tái sinh ở nông trại và đều cần bên thứ ba độc lập xác minh số liệu. Điểm khác nhau nằm ở mục đích sử dụng và đối tượng mua, được so sánh ở phần tiếp theo.

2. Các thuật ngữ cần biết

• Tín chỉ carbon: đơn vị đại diện cho 1 tấn khí CO2 tương đương (tCO2e) được giảm hoặc loại bỏ khỏi khí quyển. Theo Tiêu chuẩn Carbon regenagri, mỗi tín chỉ chỉ được gán cho một đơn vị duy nhất.
• Scope 3: lượng phát thải gián tiếp phát sinh trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp, ví dụ từ nhà cung cấp nông sản.
• Giảm phát thải trong chuỗi cung ứng (Insetting): giảm phát thải ngay trong chuỗi cung ứng của doanh nghiệp, bằng cách hỗ trợ chính các nông trại cung ứng nguyên liệu cho mình.
• Đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng (carbon insetting unit): Đơn vị đo kết quả giảm phát thải mà nông trại tạo ra theo Tiêu chuẩn Insetting regenagri, để doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng mua.

3. Insetting khác bù trừ carbon thông thường thế nào?

Bù trừ carbon thông thường (offsetting) mua tín chỉ từ dự án bên ngoài chuỗi cung ứng của doanh nghiệp. Insetting đầu tư vào các nông trại nằm trong chính chuỗi cung ứng đó. Nhờ vậy, doanh nghiệp vừa giảm Scope 3, vừa tạo thêm thu nhập cho nông dân đang cung ứng nguyên liệu cho mình.

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

Tiêu chuẩn Carbon regenagri và Tiêu chuẩn Insetting regenagri khác nhau thế nào?

Tiêu chuẩn Carbon regenagri tạo ra tín chỉ carbon để bán trên thị trường carbon tự nguyện, còn Tiêu chuẩn Insetting regenagri tạo ra đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng để doanh nghiệp mua và giảm Scope 3 trong chính chuỗi cung ứng. Hai tiêu chuẩn có tài liệu, người mua và cách ghi nhận khác nhau.

Nông trại hoặc doanh nghiệp nên bắt đầu từ tiêu chuẩn nào?

• Muốn bán tín chỉ carbon ra thị trường: áp dụng Tiêu chuẩn Carbon regenagri, thường do nông trại, nhà phát triển dự án hoặc quản lý nhóm nông hộ thực hiện.
• Muốn giảm Scope 3 trong chính chuỗi cung ứng: áp dụng Tiêu chuẩn Insetting regenagri, thường do thương hiệu, nhà sản xuất và nhà thu mua cùng các nông trại cung ứng thực hiện.

Doanh nghiệp nên hỏi trực tiếp Regenagri C.i.C. để chọn hướng phù hợp với dự án của mình.

Tiêu chuẩn Carbon regenagri hoạt động thế nào?

Tiêu chuẩn Carbon regenagri là tiêu chuẩn dành riêng cho nông nghiệp, giúp dự án chứng minh lượng khí nhà kính được giảm hoặc loại bỏ để nhận tín chỉ carbon. Tiêu chuẩn do Regenagri C.i.C. công bố ngày 30/05/2022, theo phiên bản v1.0, và áp dụng cho ba loại khí là CO2, CH4 và N2O.

1. Ai được làm chủ dự án và dự án cần đáp ứng điều kiện gì?

Chủ dự án có thể là một nông dân, một đơn vị trung gian lập hồ sơ dự án, hoặc quản lý một nhóm nông trại đã đăng ký với regenagri. Dự án phải bổ sung ít nhất một thay đổi trong cách quản lý, ví dụ:

• Giảm phân bón hoặc thuốc bảo vệ thực vật.
• Trồng cây che phủ hoặc giảm làm đất.
• Chuyển sang hệ canh tác tích hợp, cải thiện quản lý nước, tàn dư cây trồng hoặc chăn thả.

Thay đổi phải là một thực hành mới, việc dừng một thực hành có hại, hoặc điều chỉnh một thực hành đã giảm phát thải với mức điều chỉnh vượt 5% so với giá trị trước đó. Nếu dự án bị phát hiện cố ý làm tăng phát thải để sau đó giảm phát thải thì sẽ bị loại.

2. Tính bổ sung (additionality) là gì và được kiểm tra thế nào?

Tính bổ sung (additionality) nghĩa là việc giảm phát thải phải là kết quả của dự án, chứ không phải điều vốn sẽ xảy ra dù không có dự án. Nói cách khác, nếu nông dân vẫn sẽ canh tác như vậy mà không cần nguồn thu từ tín chỉ carbon, dự án không được cấp tín chỉ. Ví dụ, một nông trại chỉ chuyển sang trồng cây che phủ nhờ có tiền từ tín chỉ thì việc giảm phát thải đó mang tính bổ sung.

Tiêu chuẩn Carbon có hai cách chứng minh tính bổ sung:

• Đi đầu trong khu vực: nông dân nằm trong 25% đầu tiên của vùng áp dụng thực hành đó, kèm dữ liệu 3 năm liên tiếp.
• Kiểm tra 5 bước: xác định kịch bản nền, phân tích các phương án thay thế, phân tích đầu tư, phân tích rào cản và so sánh với thực hành phổ biến trong vùng.

Hoạt động mà pháp luật hoặc tiêu chuẩn ngành đã bắt buộc không được xem là bổ sung.

3. Số lượng tín chỉ carbon được tính như thế nào?

Số tín chỉ được tính bằng cách so sánh phát thải thực tế của dự án với mức phát thải nếu nông trại vẫn canh tác như cũ. Cách tính dựa trên ba khái niệm:

• Kịch bản nền: lượng phát thải của nông trại nếu không có dự án, ước tính từ dữ liệu canh tác trước đây của chính nông trại.
• Phát thải của dự án: lượng phát thải sau khi nông trại áp dụng các thực hành mới.
• Rò rỉ (leakage): phần phát thải bị đẩy sang nơi khác. Ví dụ, nếu thực hành mới làm giảm năng suất, việc sản xuất có thể chuyển sang vùng đất khác, kể cả đất mới khai phá. Phần phát thải này bị trừ khỏi số tín chỉ.

Nếu kết quả là số âm, dự án được cấp tín chỉ, mỗi tấn CO2e âm tương ứng 1 tín chỉ (trước khi trừ phần đóng góp vào quỹ đệm).

Ví dụ trong tiêu chuẩn: kịch bản nền 350 tCO2e, phát thải của dự án 200 tCO2e, rò rỉ 100 tCO2e. Kết quả: 200 − 350 + 100 = −50, tương ứng 50 tín chỉ.

Để tính, nền tảng của regenagri tích hợp sẵn công cụ Cool Farm Tool. Chủ dự án cũng có thể đề xuất phương pháp khác nếu được tổ chức xác minh chấp thuận.

4. Dự án được tính tín chỉ trong bao lâu?

Thời gian tính tín chỉ là khoảng thời gian dự án được nhận tín chỉ cho kết quả giảm phát thải. Chủ dự án chọn một trong hai cách: một chu kỳ 10 năm, hoặc ba chu kỳ 5 năm nối tiếp nhau (tổng cộng 15 năm).

Hồi tố (retroactive) nghĩa là tính tín chỉ cho cả những năm nông trại đã áp dụng thực hành tái sinh trước khi đăng ký dự án. Điều kiện là dự án chứng minh được rằng ngay từ khi bắt đầu, nông trại đã cần nguồn thu từ carbon để thực hiện. Số năm hồi tố tối đa phụ thuộc vào năm hồ sơ thiết kế dự án (PDD) được xác nhận, và càng về sau càng ít:

* Ví dụ: Nếu PDD được xác nhận năm 2024, dự án được xin tính tín chỉ cho tối đa 3 năm trước khi đăng ký. Thời gian hồi tố nằm trong giới hạn 10 hoặc 15 năm, không được cộng thêm.

5. Nếu carbon đã lưu giữ bị mất đi thì tín chỉ được bảo vệ thế nào?

Carbon lưu giữ trong đất có thể bị thất thoát trở lại khí quyển, ví dụ do cháy, hạn hán hoặc nông trại ngừng áp dụng thực hành tái sinh. Rủi ro này gọi là rủi ro đảo ngược. Vì vậy, với dự án lưu giữ carbon, tiêu chuẩn yêu cầu lượng carbon phải được giữ ít nhất 100 năm.

Để phòng rủi ro, mỗi dự án được đánh giá ở mức thấp, trung bình hoặc cao. Dự án phải gửi một phần tín chỉ của mình vào quỹ đệm (buffer pool), giống như một quỹ dự phòng chung. Rủi ro càng cao thì phần phải gửi càng nhiều. Khi carbon bị mất, số tín chỉ tương ứng trong quỹ đệm bị hủy để bù lại.

Dự án chỉ giảm phát thải, ví dụ giảm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hoặc nhiên liệu, không phải đóng góp vào quỹ đệm.

Ngoài ra, dự án có rủi ro thấp được nhận trước tối đa 40% số tín chỉ của kỳ tính tín chỉ đầu tiên ngay khi hồ sơ dự án được xác nhận, không cần chờ có kết quả đo.

Tiêu chuẩn Insetting regenagri hoạt động thế nào?

Tiêu chuẩn Insetting regenagri đặt yêu cầu về đánh giá rủi ro, tính toàn vẹn, định lượng và giao dịch đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng. Nông trại tạo đơn vị bằng cách giảm dấu chân carbon, còn doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng mua đơn vị để giảm phát thải Scope 3.

1. Đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng được tạo ra và mua bán thế nào?

Quy trình gồm bốn bước, đi từ nông trại giảm phát thải đến khi doanh nghiệp mua đơn vị:

• Bước 1 – Nông trại giảm phát thải: nông trại thực hiện chương trình regenagri®, giảm lượng khí nhà kính phát sinh từ việc canh tác và sản xuất nông sản.
• Bước 2 – Xác minh hằng năm: mỗi năm, bên thứ ba độc lập sẽ kiểm tra số liệu khí nhà kính của nông trại. Kết quả cho biết nông trại đã giảm được bao nhiêu phát thải, tương ứng với bao nhiêu đơn vị.
• Bước 3 – Doanh nghiệp mua đơn vị: doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, như thương hiệu hoặc nhà sản xuất, mua đơn vị từ nông trại để giảm lượng phát thải Scope 3 của mình (phát thải gián tiếp từ chuỗi cung ứng). Tiền mua là nguồn thu thêm cho nông trại.
• Bước 4- Ghi nhận giao dịch: quyền sở hữu đơn vị và từng lần mua bán được ghi vào sổ đăng ký giảm phát thải trong chuỗi cung ứng của regenagri.

2. Carbon Insetting Platform là gì và vận hành ra sao?

Carbon Insetting Platform là nền tảng trực tuyến do Regenagri C.i.C. ra mắt ngày 24/11/2025, nơi nông trại bán và doanh nghiệp mua đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng. Nền tảng có ba chức năng chính:

• Dành cho nông trại: xem dữ liệu đã được xác minh, gồm số đơn vị đã tạo ra tổng cộng và theo từng loại nông sản, rồi chào bán đơn vị.
• Dành cho doanh nghiệp mua: tìm các nông trại phù hợp trong chuỗi cung ứng của mình và mua đơn vị trực tiếp.
• Kiểm tra và thẩm định: nền tảng tích hợp sẵn bước kiểm tra điều kiện tham gia, thẩm định và giảm thiểu rủi ro, để giao dịch tuân thủ Tiêu chuẩn Insetting.

Mỗi bên tham gia có một bảng điều khiển (dashboard) riêng, hiển thị dữ liệu của chương trình và các giao dịch của chính mình.

Doanh nghiệp phải có hợp đồng giấy phép với Regenagri C.i.C. mới đăng ký được tham gia và truy cập nền tảng được.

3. Tiêu chuẩn Insetting regenagri 2.0 có gì mới?

Regenagri C.i.C. công bố Tiêu chuẩn Insetting regenagri 2.0 ngày 07/04/2026, sau khi tham vấn các đối tác nông trại và bên liên quan. Bốn điểm thay đổi chính trong phiên bản mới bao gồm:

• Tính bổ sung: thêm cách tiếp cận “thực hành tái sinh đổi mới” (Innovative Regenerative Practice) với tiêu chí định tính và định lượng riêng cho nông nghiệp, bên cạnh các kiểm tra truyền thống.
• Phương pháp tính carbon: chủ dự án chọn phương pháp phù hợp bối cảnh trong các quy tắc khoa học, và phải được Regenagri thẩm định cùng bên thứ ba xác minh.
• Đo lường, báo cáo, xác minh (MRV): yêu cầu chặt hơn về lấy mẫu đất, phân tầng và quản lý độ bất định.
• Carbon hữu cơ trong đất: kết hợp đo trực tiếp, mô hình hóa và phương pháp lai.

4. Nông trại có được bảo đảm một phần tiền bán đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng không?

Có. Cùng lúc ra mắt nền tảng, Regenagri C.i.C. bổ sung quy tắc chia sẻ lợi ích (benefit sharing) vào Tiêu chuẩn Insetting. Quy tắc này quy định một tỷ lệ tối thiểu trong số tiền bán đơn vị phải thuộc về nông trại, để nông trại, bên trực tiếp giảm phát thải, được hưởng lợi từ việc bán.

Tỷ lệ tối thiểu cụ thể nằm trong văn bản tiêu chuẩn, được cung cấp theo yêu cầu. Doanh nghiệp cần liên hệ Regenagri C.i.C. qua info@regenagri.org để biết con số này.

Ai có thể tham gia chương trình regenagri Carbon và Insetting?

Nông trại, nhóm nông hộ và nhà phát triển dự án tham gia với vai trò tạo tín chỉ hoặc đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng. Thương hiệu, nhà sản xuất, nhà bán lẻ và nhà thu mua tham gia với vai trò mua để giảm Scope 3. Mỗi nhóm áp dụng điều kiện riêng theo từng tiêu chuẩn.

Quy trình tham gia chương trình regenagri Carbon & Insetting diễn ra như thế nào?

Mỗi tiêu chuẩn có quy trình riêng. Với Tiêu chuẩn Carbon, chủ dự án lập hồ sơ dự án, được xác nhận, rồi nhận tín chỉ sau khi đo và xác minh kết quả. Với Tiêu chuẩn Insetting, nông trại tạo đơn vị, được xác minh hằng năm rồi giao dịch với doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

1. Quy trình với Tiêu chuẩn Carbon regenagri

• Lập hồ sơ dự án (PDD): dùng mẫu của regenagri, nêu kế hoạch thực hiện, đánh giá rủi ro, phân tích tính bổ sung và kịch bản nền.
• Chuẩn bị giấy tờ kèm theo: quyền sử dụng đất hoặc hợp đồng thuê đất, hợp đồng đất, và tuyên bố duy nhất (statement of singularity) xác nhận chưa có đơn vị nào khác tham gia cùng dự án.
• Xác nhận hồ sơ (validation): tổ chức thẩm định và xác minh (VVB) đăng ký dự án, kiểm tra tại hiện trường quyền sử dụng đất và nội dung PDD. Dự án rủi ro thấp có thể nhận tín chỉ xác nhận.
• Thực hiện và báo cáo giám sát: chủ dự án nộp báo cáo giám sát trước mỗi lần xác minh, nêu các hoạt động, ước tính ảnh hưởng khí nhà kính và phương pháp tính.
• Xác minh và phát hành tín chỉ: tổ chức xác minh kiểm tra số liệu, tín chỉ xác minh được phát hành trong vòng 30 ngày sau khi VVB phê duyệt cuối cùng.

2. Quy trình với Tiêu chuẩn Insetting regenagri

• Đăng ký tham gia: nông trại hoặc doanh nghiệp liên hệ Regenagri C.i.C.; doanh nghiệp mua đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng cần có hợp đồng giấy phép để đăng ký trên nền tảng.
• Thực hiện chương trình regenagri®: nông trại giảm dấu chân carbon của hoạt động và sản phẩm.
• Xác minh hằng năm: bên thứ ba xác nhận dữ liệu khí nhà kính và mức giảm phát thải, từ đó xác định số đơn vị được tạo ra.
• Giao dịch trên nền tảng: doanh nghiệp mua đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng trực tiếp từ nhà sản xuất, giao dịch được ghi nhận trong sổ đăng ký.

Số liệu carbon được xác minh và chống tính trùng như thế nào?

Số liệu carbon do bên thứ ba độc lập xác minh. Tiêu chuẩn Carbon regenagri viện dẫn tiêu chuẩn ISO 14064-3 cho việc xác nhận và xác minh, còn việc đánh giá thực hiện theo công nhận ISO 14065. Mỗi dự án có mã riêng trong sổ đăng ký, và mỗi tín chỉ chỉ được gán một lần để tránh tính trùng.

1. Ai xác minh số liệu carbon?

• Với Tiêu chuẩn Carbon regenagri, tổ chức thẩm định và xác minh (VVB) đăng ký dự án, kiểm tra tại hiện trường, rà soát dữ liệu và các giả định. Tại thời điểm công bố tiêu chuẩn, Regenagri C.i.C. nêu Control Union là tổ chức xác nhận và xác minh các dự án đã đăng ký.
• Với Tiêu chuẩn Insetting regenagri, bên thứ ba độc lập xác minh dữ liệu khí nhà kính mỗi năm.

2. Làm sao tránh tính trùng một tín chỉ cho nhiều người?

• Mỗi dự án có mã nhận diện riêng trong sổ đăng ký.
• Chủ dự án nộp tuyên bố duy nhất, xác nhận chưa có đơn vị nào khác tham gia cùng dự án.
• Mỗi tín chỉ chỉ gán cho một đơn vị duy nhất và được ghi trong cơ sở dữ liệu kèm chứng từ giao dịch.

Doanh nghiệp được nói gì về kết quả carbon và insetting trên sản phẩm?

Nội dung nói về kết quả carbon là tuyên bố tác động và phải theo quy định tuyên bố của regenagri. Doanh nghiệp cần giấy phép thương hiệu regenagri còn hiệu lực, tuân thủ Tiêu chuẩn Insetting regenagri, được Regenagri C.i.C. duyệt sau khi tổ chức chứng nhận xác minh, và khai riêng phần bù trừ theo tỷ lệ phần trăm.

Tuyên bố tác động có hiệu lực tối đa 12 tháng kể từ ngày được duyệt. Các điều kiện chi tiết, các tuyên bố bị cấm và cách xử lý vi phạm có trong bài “Giấy phép thương hiệu regenagri®”.

Câu hỏi thường gặp về chương trình regenagri Carbon và Insetting

1. Tín chỉ carbon và đơn vị giảm phát thải trong chuỗi cung ứng (insetting) có giống nhau không?

Không hoàn toàn. Cả hai đều đại diện cho kết quả giảm phát thải ở nông trại và cần xác minh độc lập. Tuy nhiên, tín chỉ carbon thuộc Tiêu chuẩn Carbon regenagri và bán ra thị trường carbon tự nguyện, còn đơn vị insetting thuộc Tiêu chuẩn Insetting regenagri và dành cho doanh nghiệp giảm phát thải trong chính chuỗi cung ứng.

2. Nông trại chưa có chứng nhận regenagri có tham gia Insetting được không?

Có. Theo chương trình Carbon & Insetting của Regenagri C.i.C., mọi nông trại đều có thể đăng ký, dù đã được chứng nhận regenagri hay chưa.

3. Doanh nghiệp mua đơn vị insetting có cần giấy phép không?

Có. Doanh nghiệp phải có hợp đồng giấy phép với Regenagri C.i.C. để đăng ký tham gia chương trình và truy cập Carbon Insetting Platform.

4. Giá tín chỉ carbon do ai quyết định?

Theo Tiêu chuẩn Carbon regenagri, giá trị tín chỉ phụ thuộc vào giá thị trường, không phụ thuộc vào việc tín chỉ được phát hành ở giai đoạn xác nhận hay xác minh.

LIÊN HỆ HỖ TRỢ

Hai tiêu chuẩn Carbon & Insetting của regenagri cùng đo kết quả giảm phát thải ở nông trại nhưng phục vụ hai mục đích khác nhau. Tiêu chuẩn Carbon regenagri tạo tín chỉ để bán ra thị trường carbon, còn Tiêu chuẩn Insetting regenagri tạo đơn vị để doanh nghiệp giảm phát thải trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp nên chọn tiêu chuẩn phù hợp với mục tiêu của mình.

Hãy theo dõi các bài viết trên website của KNA CERT để cập nhật thêm các thông tin tiêu chuẩn hữu ích. Mọi thắc mắc vui lòng liên hệ qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để được giải đáp sớm nhất.