Sổ tay chất lượng công ty xây dựng là tài liệu mô tả cách doanh nghiệp kiểm soát chất lượng thi công, từ vật liệu, nhà thầu phụ, nghiệm thu đến hồ sơ hoàn thành và bảo hành. Sổ tay chất lượng thường không bắt buộc trong ngành xây dựng, nhưng nhà thầu vẫn phải thực hiện nghĩa vụ quản lý chất lượng theo quy định của pháp luật. Bài viết của KNA CERT nêu nội dung đặc thù ngành, cách phân biệt với kế hoạch chất lượng dự án và thời điểm cần cập nhật sổ tay chất lượng.
Sổ tay chất lượng công ty xây dựng là gì?
Sổ tay chất lượng công ty xây dựng là tài liệu cấp doanh nghiệp, mô tả hệ thống kiểm soát chất lượng thi công: phạm vi hoạt động, chính sách, tổ chức, kiểm soát vật liệu, nhà thầu phụ, nghiệm thu, hồ sơ hoàn thành và bảo hành. Sổ tay áp dụng chung cho mọi công trình của công ty.
→ Khái niệm chung về sổ tay xem tại bài “Sổ tay chất lượng là gì?”.
1. Sổ tay chất lượng ngành xây dựng khác gì sổ tay chất lượng của ngành khác?
Các công ty xây dựng làm việc trên công trường thay đổi theo từng dự án, với nhiều nhà thầu phụ, nhiều hạng mục và nhiều bên tham gia như chủ đầu tư, tư vấn giám sát, thiết kế. Vì vậy sổ tay chất lượng của ngành xây dựng phải nêu rõ cách kiểm soát tại hiện trường và cách lưu hồ sơ theo từng công trình.
2. Sổ tay chất lượng của công ty xây dựng gồm những tài liệu nào đi kèm?
Sổ tay chất lượng của ngành xây dựng thường đi cùng quy trình kiểm soát vật liệu, quy trình nghiệm thu, biểu mẫu nhật ký và hồ sơ chất lượng. Sổ tay chỉ tóm tắt và dẫn chiếu, còn chi tiết nằm ở các tài liệu này.
Công ty xây dựng có bắt buộc phải có sổ tay chất lượng không?
Thường là không. Pháp luật không đòi hỏi tên gọi sổ tay, nhưng nhà thầu thi công phải thực hiện các nghĩa vụ quản lý chất lượng như kiểm soát vật liệu, biện pháp thi công, nghiệm thu và lập hồ sơ hoàn thành. Sổ tay là cách gọn để tập hợp các nghĩa vụ đó.
1. Khung pháp lý hiện hành về quản lý chất lượng thi công
Từ ngày 01/7/2026, Luật Xây dựng năm 2025 có hiệu lực. Nghị định 207/2026/NĐ-CP ngày 15/6/2026 quy định chi tiết về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng, có hiệu lực cùng ngày. Bộ Xây dựng cũng ban hành Thông tư 32/2026/TT-BXD ngày 22/6/2026 hướng dẫn một số nội dung của nghị định, trong đó có kế hoạch tổ chức thí nghiệm.
Sổ tay không thay thế các văn bản này, nhưng giúp doanh nghiệp tập hợp cách mình thực hiện chúng. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi, nên bạn cần đối chiếu quy định hiện hành khi áp dụng.
2. Yêu cầu từ chủ đầu tư và hợp đồng
Hợp đồng xây dựng, hồ sơ mời thầu và yêu cầu của chủ đầu tư thường nêu thêm đòi hỏi về kiểm soát chất lượng, an toàn, tiến độ và hồ sơ nghiệm thu. Một số chủ đầu tư còn yêu cầu nhà thầu chứng minh năng lực quản lý bằng tài liệu. Khi đó sổ tay là bằng chứng thuận lợi để trình bày hệ thống quản lý của công ty.
Sổ tay chất lượng công ty xây dựng gồm những nội dung nào?
Ngoài các phần chung của một sổ tay chất lượng, sổ tay công ty xây dựng cần thêm phạm vi loại công trình, tổ chức công trường, kiểm soát vật liệu và nhà thầu phụ, thí nghiệm, nghiệm thu, hồ sơ hoàn thành, an toàn, xử lý sự cố và bảo hành.
| Nội dung | Điểm đặc thù ngành xây dựng |
| Phạm vi | Loại và cấp công trình công ty nhận thi công, các lĩnh vực như dân dụng, công nghiệp, hạ tầng |
| Bối cảnh, bên quan tâm | Chủ đầu tư, tư vấn giám sát, thiết kế, nhà thầu phụ, cơ quan quản lý, cộng đồng xung quanh |
| Chính sách | Cam kết chất lượng, an toàn lao động và bảo vệ môi trường tại công trường |
| Tổ chức và trách nhiệm | Ban điều hành, chỉ huy trưởng, cán bộ kỹ thuật, an toàn, quyền hạn quyết định tại công trường |
| Kiểm soát vật liệu, thiết bị | Tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra đầu vào, lấy mẫu, lưu giữ chứng từ |
| Nhà thầu phụ, tổ đội | Cách đánh giá, giao việc, giám sát và nghiệm thu khối lượng |
| Kiểm soát thi công | Biện pháp thi công, kiểm tra từng công việc, nhật ký thi công |
| Thí nghiệm, quan trắc | Kế hoạch thí nghiệm, đơn vị thí nghiệm, hiệu chuẩn thiết bị đo |
| Nghiệm thu | Nghiệm thu công việc, giai đoạn và hoàn thành, người ký, thời điểm |
| Hồ sơ hoàn thành | Danh mục hồ sơ, bản vẽ hoàn công, người lập và nơi lưu |
| An toàn và môi trường | Kế hoạch an toàn, xử lý tình huống nguy hiểm, quản lý chất thải xây dựng |
| Sự cố, bảo hành, bảo trì | Cách báo cáo và khắc phục sự cố, thời hạn bảo hành, tiếp nhận phản hồi |
| Tiến độ và thay đổi thiết kế | Cách xử lý sai khác giữa hồ sơ thiết kế và thực tế, phê duyệt điều chỉnh |
1. Kiểm soát vật liệu và nhà thầu phụ cần mô tả đến mức nào?
Trong sổ tay, bạn chỉ nêu nguyên tắc: ai chọn nhà cung cấp, kiểm tra gì khi nhập vật liệu, ai chấp thuận nhà thầu phụ và tài liệu nào quy định chi tiết. Danh mục từng loại vật liệu hoặc từng hạng mục thuộc quy trình và kế hoạch riêng của dự án.
2. Nghiệm thu và hồ sơ hoàn thành nên nêu thế nào?
Sổ tay mô tả trình tự nghiệm thu, người chịu trách nhiệm ký từng cấp và cách lập, lưu hồ sơ hoàn thành. Mẫu biên bản và danh mục hồ sơ cụ thể theo văn bản pháp luật hiện hành được đính kèm bằng mã biểu mẫu, không chép toàn bộ vào sổ tay.
Sổ tay chất lượng công ty xây dựng khác kế hoạch chất lượng dự án thế nào?
Sổ tay chất lượng công ty mô tả cách làm chung cho mọi công trình và ít thay đổi. Kế hoạch chất lượng dự án áp dụng cho một công trình cụ thể, nêu biện pháp thi công, tiến độ và điểm dừng kiểm tra riêng. Kế hoạch dự án phải bám theo sổ tay.
| Tiêu chí | Sổ tay chất lượng công ty | Kế hoạch chất lượng dự án |
| Phạm vi | Toàn công ty, mọi công trình | Một công trình hoặc hạng mục cụ thể |
| Nội dung | Nguyên tắc, trách nhiệm, quá trình chung | Biện pháp thi công, tiến độ, nhân sự, điểm kiểm tra riêng |
| Người lập | Lãnh đạo và bộ phận quản lý chất lượng | Chỉ huy trưởng và đội kỹ thuật dự án |
| Mức thay đổi | Ít, khi hệ thống hoặc pháp luật thay đổi | Mỗi dự án một bản, điều chỉnh theo tiến độ |
| Mối liên hệ | Là căn cứ cho kế hoạch dự án | Triển khai sổ tay vào từng công trình |
Khi nào công ty xây dựng cần cập nhật sổ tay chất lượng?
Bạn cần cập nhật sổ tay chất lượng khi pháp luật xây dựng thay đổi, khi công ty nhận loại công trình mới, đổi cơ cấu tổ chức hoặc nhà thầu phụ chủ lực, hoặc sau sự cố và kết quả đánh giá. Cập nhật kịp thời giúp sổ tay luôn khớp với thực tế công trường.
| Thời điểm | Việc cần làm |
| Văn bản pháp luật xây dựng thay đổi | Đối chiếu nghĩa vụ mới, cập nhật quy trình nghiệm thu, hồ sơ và biểu mẫu |
| Nhận loại công trình hoặc quy mô mới | Soát lại phạm vi, năng lực nhân sự, thiết bị và biện pháp kiểm soát |
| Đổi cơ cấu tổ chức, chỉ huy trưởng | Cập nhật sơ đồ tổ chức, quyền hạn và trách nhiệm |
| Đổi nhà thầu phụ hoặc nhà cung cấp chủ lực | Đánh giá lại và cập nhật tiêu chí lựa chọn |
| Chủ đầu tư đưa ra yêu cầu mới | Nhận diện yêu cầu, bổ sung vào quy trình áp dụng cho dự án |
| Sau sự cố hoặc đánh giá nội bộ | Xem lại nguyên nhân và điều chỉnh biện pháp kiểm soát |
Những sai lầm thường gặp khi viết sổ tay chất lượng công ty xây dựng
Sai lầm phổ biến là gộp sổ tay công ty với kế hoạch dự án, dùng mẫu của ngành sản xuất, bỏ qua nhà thầu phụ, và mô tả nghiệm thu không khớp thực tế. Những lỗi này làm sổ tay xa rời công trường và dễ bị chỉ ra khi đánh giá.
- Gộp sổ tay và kế hoạch dự án thành một. Sổ tay dài, khó dùng và phải sửa theo từng công trình.
- Dùng mẫu của ngành sản xuất. Công trường thay đổi liên tục, không có dây chuyền cố định.
- Bỏ qua nhà thầu phụ. Phần lớn khối lượng thi công thường do tổ đội và nhà thầu phụ thực hiện.
- Mô tả nghiệm thu không khớp thực tế. Sổ tay ghi nhiều cấp ký, nhưng tại công trường hồ sơ ký sau.
- Không cập nhật theo pháp luật. Quy định xây dựng thay đổi mà sổ tay vẫn dẫn chiếu văn bản cũ.
Cần kiểm tra gì trước khi ban hành sổ tay chất lượng công ty xây dựng?
Trước khi ban hành, hãy đối chiếu sổ tay với thực tế công trường và tài liệu liên quan. Kiểm tra phạm vi loại công trình, sơ đồ tổ chức, kiểm soát vật liệu và nhà thầu phụ, trình tự nghiệm thu, hồ sơ hoàn thành, văn bản pháp luật dẫn chiếu, cùng phiên bản và phê duyệt.
- Phạm vi nêu đủ loại công trình và lĩnh vực công ty thi công.
- Có chính sách chất lượng, an toàn và môi trường đã được lãnh đạo phê duyệt.
- Sơ đồ tổ chức, quyền hạn chỉ huy trưởng và cán bộ kỹ thuật rõ ràng.
- Quy trình kiểm soát vật liệu và nhà thầu phụ được dẫn chiếu có mã.
- Trình tự nghiệm thu và danh mục hồ sơ hoàn thành khớp với văn bản pháp luật hiện hành.
- Có quy trình xử lý sự cố, bảo hành và tiếp nhận phản hồi.
- Văn bản pháp luật được dẫn chiếu còn hiệu lực.
- Có số phiên bản, ngày hiệu lực và người phê duyệt.
Câu hỏi thường gặp về sổ tay chất lượng công ty xây dựng
1. Công ty xây dựng nhỏ có cần sổ tay chất lượng không?
Thường không bắt buộc. Tuy nhiên, công ty vẫn phải kiểm soát chất lượng và lưu hồ sơ thi công theo pháp luật. Với quy mô nhỏ, bạn có thể dùng sổ tay ngắn gọn gắn với quy trình nghiệm thu và hồ sơ.
2. Sổ tay chất lượng có thay thế biện pháp thi công không?
Không. Biện pháp thi công là tài liệu kỹ thuật cho từng công trình hoặc hạng mục. Sổ tay chỉ nêu cách công ty xây dựng, phê duyệt và kiểm soát các biện pháp đó.
3. Một sổ tay chất lượng có dùng được cho nhiều công trình xây dựng không?
Có. Sổ tay là tài liệu cấp công ty. Mỗi công trình lập kế hoạch chất lượng riêng bám theo sổ tay, nêu biện pháp, nhân sự và điểm kiểm tra của dự án đó.
4. Nhà thầu phụ có cần tuân theo sổ tay chất lượng của nhà thầu chính không?
Nhà thầu chính nên nêu trong sổ tay chất lượng cách chấp thuận, giao việc và giám sát nhà thầu phụ, rồi phổ biến yêu cầu tương ứng cho họ. Trách nhiệm cụ thể cần khớp với hợp đồng giữa hai bên.
5. Khi pháp luật xây dựng thay đổi có phải cập nhật sổ tay chất lượng không?
Có, nếu sổ tay dẫn chiếu hoặc mô tả nghĩa vụ bị ảnh hưởng. Bạn nên theo dõi văn bản mới, đối chiếu quy trình nghiệm thu, hồ sơ, biểu mẫu rồi cập nhật trước khi áp dụng cho công trình mới.
Sổ tay chất lượng công ty xây dựng không cần dày, mà cần cho thấy ai kiểm soát gì ở công trường và hồ sơ nào chứng minh. Hãy giữ sổ tay ở cấp công ty, dẫn chiếu sang kế hoạch chất lượng của từng dự án và cập nhật khi pháp luật thay đổi. Liên hệ với KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com nếu doanh nghiệp của bạn cần hỗ trợ.
Hỏi đáp
0 Bình luận