EcoVadis áp dụng cho hầu hết ngành nghề – nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng cần đánh giá ngay. Bài viết làm rõ cụ thể những ngành được yêu cầu nhiều nhất, dấu hiệu nhận biết doanh nghiệp bạn đã đến lúc cần EcoVadis, và những trường hợp ngoại lệ không được phép tham gia đánh giá.
EcoVadis không giới hạn cho một ngành cụ thể – hơn 100.000 công ty thuộc hơn 200 ngành nghề tại hơn 175 quốc gia đang tham gia hệ thống này. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng cần đánh giá EcoVadis ngay lập tức. Câu hỏi thực tế là: ngành của bạn có nằm trong nhóm được khách hàng quốc tế yêu cầu nhiều nhất không, và doanh nghiệp bạn đã đến thời điểm cần chuẩn bị chưa?
EcoVadis áp dụng cho những ngành nghề nào?
Câu trả lời là: gần như mọi ngành, ngoại trừ một số lĩnh vực bị loại trừ rõ ràng. EcoVadis được thiết kế để đánh giá bất kỳ doanh nghiệp nào tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, không phân biệt quy mô lớn hay nhỏ, sản xuất hay dịch vụ, xuất khẩu hay trong nước.
Hệ thống đánh giá của EcoVadis bao phủ hơn 200 danh mục mua hàng – từ sản xuất công nghiệp nặng đến dịch vụ tài chính, từ nông nghiệp đến công nghệ thông tin. Bộ câu hỏi được tùy chỉnh riêng cho từng doanh nghiệp dựa trên ba yếu tố: ngành nghề, quy mô và quốc gia hoạt động. Điều này có nghĩa là một doanh nghiệp dệt may và một doanh nghiệp logistics sẽ nhận được bộ câu hỏi với nội dung và trọng số trụ cột khác nhau, phản ánh đúng rủi ro bền vững đặc thù của từng lĩnh vực.
Những ngành nào KHÔNG được phép tham gia đánh giá EcoVadis?
Trước khi đi vào danh sách ngành phù hợp, cần làm rõ bốn lĩnh vực bị loại trừ hoàn toàn theo quy định của EcoVadis:
- Sản xuất các sản phẩm thuốc lá (mã ISIC 1200)
- Khai thác than và than non (phân khu ISIC 05)
- Sản xuất vũ khí và đạn dược (mã ISIC 2520)
- Sản xuất máy bay, tàu vũ trụ và máy móc liên quan (mã ISIC 3030)
Ngoài bốn lĩnh vực trên, tất cả các ngành nghề còn lại đều có thể tham gia đánh giá EcoVadis.
Những ngành nào đang được yêu cầu đánh giá EcoVadis nhiều nhất?
Mặc dù EcoVadis áp dụng rộng rãi, có một số ngành đang chịu áp lực yêu cầu từ khách hàng quốc tế mạnh hơn hẳn. Đây là những ngành mà doanh nghiệp Việt Nam cần đặc biệt chú ý.
1. Dệt may – Da giày – Thời trang
Đây là nhóm ngành chịu áp lực ESG lớn nhất từ các thương hiệu và nhà bán lẻ quốc tế. Các tập đoàn như H&M, Zara, Nike, Adidas, Decathlon đều có chương trình đánh giá nhà cung cấp bền vững trong đó EcoVadis là một trong những công cụ được sử dụng phổ biến nhất. Trụ cột Lao động & Nhân quyền có trọng số đặc biệt cao trong đánh giá EcoVadis cho ngành này – bao gồm điều kiện làm việc, lương thưởng, giờ làm, an toàn lao động và quyền đối thoại của người lao động.
2. Điện tử – Linh kiện – Cơ khí chính xác
Các tập đoàn điện tử lớn như Samsung, LG, Bosch, Siemens, Apple (thông qua chuỗi cung ứng Foxconn, Luxshare) đang triển khai chương trình đánh giá ESG toàn chuỗi cung ứng ngày càng nghiêm ngặt. Tiêu chuẩn RBA (Responsible Business Alliance) thường đi kèm với yêu cầu EcoVadis trong ngành điện tử. Trụ cột Môi trường và Đạo đức kinh doanh có trọng số cao, với các tiêu chí cụ thể về quản lý hóa chất, phát thải và chống tham nhũng.
3. Gỗ và sản phẩm gỗ – Nội thất
Ngành gỗ Việt Nam đang xuất khẩu sang EU và Mỹ đối mặt với áp lực kép: vừa phải đáp ứng EUDR (Quy định Chống Phá rừng của EU) về truy xuất nguồn gốc gỗ hợp pháp, vừa đối mặt với yêu cầu ESG ngày càng tăng từ các nhà bán lẻ nội thất lớn như IKEA, Ashley Furniture. EcoVadis giúp doanh nghiệp gỗ chứng minh cam kết quản lý chuỗi cung ứng có trách nhiệm – đặc biệt trong tiêu chí Mua sắm bền vững và tiêu chí môi trường liên quan đến đa dạng sinh học.
4. Thực phẩm – Nông nghiệp – Thủy sản
Các tập đoàn thực phẩm và bán lẻ lớn như Nestlé, Unilever, Carrefour, Walmart đều có chương trình đánh giá nhà cung cấp bền vững nghiêm ngặt. Với ngành thực phẩm, EcoVadis thường được yêu cầu song song với các chứng nhận an toàn thực phẩm. Trụ cột Môi trường đặc biệt quan trọng với các tiêu chí về nước, chất thải và đa dạng sinh học – đây là những vấn đề cốt lõi trong nông nghiệp và chế biến thực phẩm. Với thủy sản, các tiêu chí về lao động cưỡng bức và điều kiện làm việc cũng được kiểm tra kỹ.
5. Hóa chất – Vật liệu công nghiệp
Ngành hóa chất có hồ sơ rủi ro môi trường và sức khỏe cao nhất trong hầu hết các ngành. Các tập đoàn như BASF, Dow Chemical, 3M yêu cầu nhà cung cấp phải chứng minh hệ thống quản lý hóa chất bài bản, quản lý phát thải và tuân thủ các quy định quốc tế về chất nguy hại. EcoVadis cung cấp khung đánh giá toàn diện cho những yêu cầu này thông qua 21 tiêu chí ESD được tùy chỉnh theo đặc thù ngành.
6. Logistics – Vận tải – Kho bãi
Logistics là ngành thường bị bỏ qua trong các danh sách EcoVadis, nhưng thực tế đây là một trong những nhóm được yêu cầu ngày càng nhiều. Lý do: khi các tập đoàn lớn cam kết giảm phát thải carbon trong toàn chuỗi cung ứng, họ phải tính đến cả lượng phát thải từ vận chuyển – và điều đó có nghĩa là nhà cung cấp dịch vụ logistics cũng phải chứng minh chiến lược quản lý carbon. Trụ cột Môi trường với tiêu chí Năng lượng & GHG (khí nhà kính) là trọng tâm đánh giá cho ngành này.
7. Dịch vụ chuyên nghiệp – Công nghệ thông tin
Nhiều người cho rằng EcoVadis chỉ dành cho ngành sản xuất. Thực tế không phải vậy. Các công ty tư vấn, phần mềm, dịch vụ IT cũng đang được yêu cầu đánh giá EcoVadis khi trở thành nhà cung cấp cho các tập đoàn đa quốc gia. Với ngành dịch vụ, trọng số đánh giá thường nghiêng về Đạo đức kinh doanh (bảo mật dữ liệu, chống tham nhũng) và Lao động & Nhân quyền (điều kiện làm việc, phúc lợi nhân viên).
Doanh nghiệp nào nên đánh giá EcoVadis ngay bây giờ?
Biết được ngành phù hợp chưa đủ để quyết định. Câu hỏi tiếp theo là: trong ngành của bạn, doanh nghiệp nào đến thời điểm cần hành động? Dưới đây là 5 dấu hiệu rõ ràng nhất.
1. Khách hàng quốc tế đã hoặc đang bắt đầu hỏi về ESG
Đây là dấu hiệu trực tiếp và rõ ràng nhất. Nếu khách hàng nước ngoài của bạn đã gửi bảng câu hỏi ESR, yêu cầu cung cấp chính sách môi trường, hoặc đề cập đến EcoVadis trong quá trình chọn lọc nhà cung cấp – đó là tín hiệu bạn cần bắt đầu chuẩn bị ngay. Trong nhiều trường hợp, EcoVadis được yêu cầu trong vòng 6–12 tháng sau khi khách hàng bắt đầu hỏi thông tin ESG. Chờ đến khi có yêu cầu chính thức sẽ không còn đủ thời gian chuẩn bị.
2. Đang trong quá trình tìm kiếm hoặc mở rộng khách hàng EU và các thị trường phát triển
CBAM, CSRD và EUDR đang thay đổi luật chơi với doanh nghiệp xuất khẩu vào EU. Các tập đoàn EU đang bị yêu cầu báo cáo ESG toàn chuỗi cung ứng, đồng nghĩa với việc họ phải lựa chọn nhà cung cấp có thể cung cấp bằng chứng bền vững có xác minh độc lập. Doanh nghiệp đang tiếp cận thị trường EU mà chưa chuẩn bị EcoVadis đang tự đặt mình vào thế bất lợi so với đối thủ cạnh tranh.
3. Đang cạnh tranh trong cùng phân khúc với doanh nghiệp đã có EcoVadis
Trong nhiều lĩnh vực, EcoVadis đang trở thành tiêu chí phân loại nhà cung cấp: những doanh nghiệp có điểm EcoVadis được xếp vào danh sách nhà cung cấp ưu tiên, trong khi những doanh nghiệp không có bị đẩy xuống nhóm cần kiểm soát chặt hơn hoặc bị loại khỏi vòng đấu thầu. Nếu đối thủ cạnh tranh trong ngành của bạn đã bắt đầu đánh giá EcoVadis, khoảng cách đang mở ra.
4. Doanh nghiệp đang có kế hoạch phát hành trái phiếu xanh hoặc tiếp cận tài chính bền vững
Tài chính xanh và ESG có mối liên hệ ngày càng chặt chẽ. Nhiều tổ chức tài chính quốc tế sử dụng kết quả EcoVadis như một trong các chỉ số đánh giá mức độ cam kết ESG của doanh nghiệp vay vốn. Điểm EcoVadis cao có thể hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các điều khoản vay ưu đãi hơn trong khuôn khổ tài chính bền vững.
5. Doanh nghiệp muốn xây dựng nền tảng ESG có thể báo cáo và đo lường được
Ngay cả khi chưa có áp lực từ khách hàng, nhiều doanh nghiệp vẫn nên chủ động đánh giá EcoVadis nếu muốn có một hệ thống đánh giá ESG có phương pháp chuẩn mực quốc tế, có thể so sánh với chuẩn ngành và theo dõi tiến độ cải thiện theo thời gian. EcoVadis cung cấp điều đó – không chỉ là điểm số mà còn là lộ trình cải thiện cụ thể theo từng tiêu chí.
Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng đến khả năng tham gia đánh giá EcoVadis không?
Câu trả lời là CÓ – nhưng không theo hướng mà nhiều doanh nghiệp lo ngại.
EcoVadis phân loại doanh nghiệp theo ba nhóm quy mô: nhỏ (dưới 25 nhân viên), vừa (25–999 nhân viên) và lớn (từ 1.000 nhân viên trở lên). Bộ câu hỏi và kỳ vọng về mức độ hoàn thiện tài liệu được điều chỉnh phù hợp với từng nhóm – doanh nghiệp nhỏ không bị kỳ vọng phải có hệ thống báo cáo bền vững phức tạp như tập đoàn lớn.
Điều này có nghĩa là một doanh nghiệp vừa với 100 nhân viên hoàn toàn có thể tham gia đánh giá EcoVadis và đạt điểm tốt – nếu hệ thống quản lý được xây dựng bài bản, tài liệu đầy đủ và báo cáo minh bạch. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp vừa và nhỏ có hệ thống quản lý tinh gọn và linh hoạt hơn lại dễ đạt điểm cao hơn tập đoàn lớn cồng kềnh.
EcoVadis phù hợp với hầu hết ngành nghề tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu – từ dệt may, điện tử, gỗ, thực phẩm đến logistics và dịch vụ. Câu hỏi không phải là “ngành tôi có phù hợp không” mà là “doanh nghiệp tôi đã đến thời điểm hành động chưa”. Với áp lực ngày càng tăng từ EU và khách hàng quốc tế, doanh nghiệp chuẩn bị sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với những đơn vị chờ đến khi có yêu cầu chính thức. Liên hệ với KNA CERT – Đối tác chính thức của Ecovadis – qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com nếu doanh nghiệp của bạn cần tư vấn thêm về tiêu chuẩn này.
Hỏi đáp
0 Bình luận