Tiêu chuẩn RoHS và REACH là hai quy định kiểm soát hóa chất độc hại quan trọng của Liên minh Châu Âu (EU), và cũng là hai rào cản kỹ thuật mà bất kỳ doanh nghiệp Việt Nam nào muốn xuất khẩu vào EU đều phải đối mặt. Dù cùng hướng đến mục tiêu bảo vệ sức khỏe con người và môi trường, hai quy định này hoạt động theo cơ chế hoàn toàn khác nhau về phạm vi, đối tượng và nghĩa vụ pháp lý. Hiểu đúng sự khác biệt giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược tuân thủ hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực vào những đầu việc không cần thiết.
Tiêu Chuẩn RoHS Và REACH Là Gì?
Tiêu chuẩn REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals – EC No 1907/2006) là khung pháp lý toàn diện của EU về quản lý rủi ro hóa chất, có hiệu lực từ ngày 1/6/2007. REACH đặt trực tiếp trách nhiệm chứng minh an toàn hóa chất lên vai doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu, áp dụng cho toàn bộ các ngành công nghiệp và hàng tiêu dùng.
Tiêu chuẩn RoHS (Restriction of Hazardous Substances – Directive 2011/65/EU) là quy định kiểm soát 10 chất độc hại cụ thể trong thiết bị điện và điện tử (EEE), có hiệu lực đầy đủ từ ngày 2/1/2013. Tuân thủ RoHS là điều kiện bắt buộc để sản phẩm EEE được dán nhãn CE và lưu thông trên thị trường EU.
Hai quy định này không thay thế nhau. Một sản phẩm điện tử xuất khẩu vào EU có thể đồng thời phải đáp ứng cả RoHS lẫn REACH – đây là điểm dễ gây nhầm lẫn nhất mà bài viết này sẽ giải thích chi tiết ở phần sau.
Những Điểm Giống Nhau Giữa Tiêu Chuẩn RoHS Và REACH
Mặc dù cơ chế vận hành khác nhau hoàn toàn, RoHS và REACH có 5 điểm tương đồng cốt lõi – là nền tảng để doanh nghiệp hiểu tại sao hai quy định này thường được nhắc đến cùng nhau trong bối cảnh xuất khẩu vào EU.
Bảng 1. Các điểm giống nhau giữa RoHS và REACH
| Điểm tương đồng | Biểu hiện cụ thể trong RoHS | Biểu hiện cụ thể trong REACH |
| 1. Cùng nguồn gốc từ Liên minh Châu Âu | Chỉ thị 2011/65/EU do Nghị viện và Hội đồng Châu Âu ban hành | Quy định EC No 1907/2006 do Nghị viện và Hội đồng Châu Âu ban hành |
| 2. Cùng mục tiêu bảo vệ sức khỏe con người và môi trường | Hạn chế 10 chất độc hại trong EEE để giảm rác thải điện tử nguy hại | Kiểm soát toàn bộ hóa chất trong chuỗi sản xuất và tiêu dùng để giảm phơi nhiễm |
| 3. Cùng áp dụng nguyên tắc trách nhiệm doanh nghiệp | Nhà sản xuất/nhập khẩu tự ký Bản tuyên bố hợp chuẩn DoC và chịu toàn bộ trách nhiệm pháp lý | Doanh nghiệp tự xây dựng hồ sơ kỹ thuật (Test Report + Declaration of Conformity) và chịu trách nhiệm pháp lý |
| 4. Cùng yêu cầu minh bạch thông tin trong chuỗi cung ứng | Nhà cung cấp linh kiện phải cung cấp Material Declaration theo mẫu IPC-1752A | Nhà cung cấp phải thông báo về SVHC >0,1% w/w cho khách hàng doanh nghiệp (Điều 33) |
| 5. Cùng không có “giấy chứng nhận độc lập” từ cơ quan quản lý EU | Không có tổ chức nào của EU cấp Certificate of RoHS Compliance. Tờ giấy phòng lab cấp chỉ là Attestation of Conformity | Không có Giấy chứng nhận REACH từ cơ quan quản lý EU. Hồ sơ tuân thủ do doanh nghiệp tự xây dựng |
| 6. Cùng bị ảnh hưởng bởi xu hướng số hóa DPP của EU | EN IEC 63000 mới sẽ liên kết hồ sơ kỹ thuật RoHS với Digital Product Passport | Thông tin SVHC sẽ phải khai báo tường minh trong Digital Product Passport theo lộ trình REACH 2.0 |
Bảng So Sánh Chi Tiết Điểm Khác Nhau Giữa RoHS Và REACH
Đây là những điểm khác biệt căn bản nhất giữa hai quy định. Hiểu đúng các khác biệt này là cơ sở để doanh nghiệp phân bổ nguồn lực tuân thủ hợp lý, không bị chồng chéo hoặc bỏ sót nghĩa vụ pháp lý.
Bảng 2. So sánh chi tiết RoHS và REACH theo 9 tiêu chí
| Tiêu chí so sánh | Chỉ thị RoHS (Directive 2011/65/EU) | Quy định REACH (EC No 1907/2006) |
| Bản chất pháp lý | Chỉ thị (Directive): Các quốc gia thành viên EU phải chuyển hóa thành luật quốc gia. Mỗi nước có thể có thêm quy định riêng khi áp dụng. | Quy định (Regulation): Áp dụng trực tiếp và đồng bộ trên toàn bộ 27 quốc gia EU, không cần chuyển hóa. Cùng một văn bản pháp lý duy nhất. |
| Đối tượng sản phẩm áp dụng | Chỉ thiết bị điện và điện tử (EEE) thuộc 11 danh mục – từ gia dụng, CNTT, viễn thông đến thiết bị y tế và chiếu sáng. | Toàn bộ hóa chất nguyên chất, hỗn hợp và vật phẩm (articles) ở mọi ngành: dệt may, giày dép, đồ nội thất, bao bì, mỹ phẩm, thực phẩm… |
| Số lượng chất bị kiểm soát | 10 chất cố định: Pb, Hg, Cd, Cr⁶⁺, PBB, PBDE, DEHP, BBP, DBP, DIBP. Danh sách tương đối ổn định (sửa đổi rất ít theo thời gian). | Hàng trăm chất SVHC trong Candidate List, cập nhật 2 lần mỗi năm (tháng 6 và tháng 12). Tính đến đầu năm 2025, đã có hơn 240 chất. |
| Cơ chế kiểm soát hóa chất | Ngưỡng giới hạn tối đa cố định tại cấp độ vật liệu đồng nhất: 0,1% w/w (Cd: 0,01%). Không được vượt quá ngưỡng này. | Ngưỡng 0,1% w/w cho SVHC tính trên từng linh kiện (vật phẩm). Nếu vượt ngưỡng → phát sinh nghĩa vụ thông báo, đăng ký, cấp phép. |
| Cách tính ngưỡng giới hạn | Tính trên từng vật liệu đồng nhất riêng biệt trong linh kiện (ví dụ: lớp mạ, lõi đồng và vỏ PVC của một dây cáp là 3 vật liệu đồng nhất khác nhau). | Tính trên từng linh kiện/bộ phận cấu thành (vật phẩm) nhỏ nhất – theo phán quyết CJEU ngày 10 tháng 9 năm 2015. Không thể pha loãng bằng tổng khối lượng sản phẩm. |
| Liên kết với nhãn CE | Có – tuân thủ RoHS là một trong các điều kiện bắt buộc để sản phẩm EEE được dán nhãn CE lưu thông tại EU. | Không – REACH không liên kết trực tiếp với nhãn CE. Là nghĩa vụ pháp lý độc lập. |
| Hệ thống miễn trừ kỹ thuật | Có hệ thống miễn trừ (Exemptions) chi tiết, cho phép sử dụng chất vượt ngưỡng trong ứng dụng kỹ thuật đặc thù khi chưa có giải pháp thay thế. Các miễn trừ có thời hạn và bị rà soát định kỳ. | Không có hệ thống miễn trừ dạng này. Thay vào đó, REACH có cơ chế Cấp phép (Authorisation) cho một số chất đặc biệt (SVHC Annex XIV) và Hạn chế (Restriction) theo Annex XVII. |
| Nghĩa vụ đăng ký với ECHA | Không yêu cầu đăng ký hóa chất với ECHA. Chỉ cần xây dựng hồ sơ kỹ thuật nội bộ. | Có – doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu hóa chất/hỗn hợp từ 1 tấn/năm trở lên phải đăng ký với ECHA. Đây là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc riêng biệt. |
| Cơ quan quản lý hiện tại | Ủy ban Châu Âu. Đang chuyển giao dần nhiệm vụ khoa học kỹ thuật sang ECHA theo Chỉ thị (EU) 2025/2456, có hiệu lực từ 13/8/2027. | ECHA – Cơ quan Hóa chất Châu Âu (European Chemicals Agency) tại Helsinki, Phần Lan. ECHA đã quản lý REACH từ khi quy định có hiệu lực năm 2007. |
Khi Nào Sản Phẩm Phải Tuân Thủ Đồng Thời Cả RoHS Và REACH?
Đây là điểm mà hầu hết tài liệu so sánh RoHS và REACH bỏ qua, nhưng lại là vấn đề thực tiễn quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu. RoHS và REACH không loại trừ nhau – chúng tồn tại song song và trong nhiều trường hợp cùng áp dụng cho một sản phẩm.
Trường Hợp 1: Thiết Bị Điện Tử Chứa Cả SVHC Từ Danh Sách REACH
Một chiếc máy tính xách tay xuất khẩu vào EU phải tuân thủ RoHS vì là thiết bị EEE (10 chất cố định tại cấp vật liệu đồng nhất). Đồng thời, nếu vỏ nhựa của máy tính đó chứa chất SVHC trong danh sách REACH Candidate List (ví dụ: chất hóa dẻo DEHP vượt 0,1% trong linh kiện nhựa), doanh nghiệp còn phải thực hiện nghĩa vụ thông báo REACH theo Điều 33. Lưu ý: DEHP vừa nằm trong danh sách RoHS, vừa là SVHC trong danh sách REACH – nghĩa là doanh nghiệp phải xử lý chất này theo cả hai quy định cùng lúc.
Trường Hợp 2: Linh Kiện Điện Tử Thuộc Chuỗi Cung Ứng
Một doanh nghiệp cung cấp linh kiện nhựa (tụ điện, vỏ connector) cho nhà sản xuất thiết bị EEE cần hiểu rõ: bản thân linh kiện đó có thể không phải là “thiết bị điện tử hoàn chỉnh” nên RoHS có thể không áp dụng trực tiếp, nhưng nếu linh kiện chứa SVHC của REACH vượt 0,1% w/w, nhà cung cấp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thông báo REACH cho khách hàng doanh nghiệp (B2B) và có thể phải đăng ký cơ sở dữ liệu SCIP của ECHA.
Trường Hợp 3: Dệt May Và Giày Dép Có Linh Kiện Điện Tử (Wearables)
Sản phẩm wearable (quần áo thông minh, giày thể thao tích hợp cảm biến) nằm trong vùng giao thoa rõ nhất: phần điện tử tích hợp phải tuân thủ RoHS; toàn bộ vật liệu dệt, da và phụ kiện của sản phẩm phải tuân thủ REACH về kiểm soát SVHC. Doanh nghiệp cần xây dựng hồ sơ kỹ thuật kép, tách biệt rõ nghĩa vụ theo từng quy định.
Bảng 3. Xác định nghĩa vụ tuân thủ theo loại sản phẩm
| Loại sản phẩm xuất khẩu vào EU | Phải tuân thủ RoHS? | Phải tuân thủ REACH? | Lưu ý quan trọng |
| Điện thoại, máy tính, tivi, tủ lạnh | Có – bắt buộc (11 nhóm EEE) | Có – nếu linh kiện chứa SVHC >0,1% | Cả hai quy định đều áp dụng đồng thời |
| Dệt may, giày dép, túi xách (không có điện tử) | Không | Có – kiểm soát SVHC trong vải, thuốc nhuộm, keo dán | Chỉ REACH áp dụng |
| Đồ chơi không điện (búp bê, lego) | Không | Có – SVHC trong nhựa, sơn, phụ kiện | Chỉ REACH áp dụng |
| Đồ chơi điện tử (robot, xe điều khiển) | Có – thuộc nhóm EEE số 7 | Có – SVHC trong vỏ nhựa, dây cáp | Cả hai quy định đều áp dụng đồng thời |
| Linh kiện nhựa cung cấp cho nhà sản xuất EEE | Tùy – nếu linh kiện bán kèm EEE hoàn chỉnh | Có – nếu chứa SVHC >0,1% w/w phải thông báo B2B | REACH thường áp dụng dù RoHS chưa áp dụng trực tiếp |
| Tấm pin năng lượng mặt trời | Có – theo quy chuẩn Việt Nam từ 01/01/2026 | Có – SVHC trong vật liệu bán dẫn, khung nhôm | Cả hai áp dụng; cần kiểm tra miễn trừ RoHS cho các chất đặc thù |
| Thiết bị y tế (máy đo huyết áp, máy siêu âm) | Có – nhóm EEE số 8; lộ trình áp dụng từ 2014–2017 | Có – SVHC trong vật liệu tiếp xúc bệnh nhân | Cả hai; cần đánh giá thêm theo MDR 2017/745 |
Các Chất Hóa Học Vừa Bị Kiểm Soát Bởi RoHS Vừa Nằm Trong Danh Sách SVHC Của REACH
Một trong những điểm phức tạp nhất khi tuân thủ đồng thời hai quy định là sự chồng chéo giữa danh sách chất kiểm soát. Một số chất trong danh sách 10 chất RoHS cũng là SVHC trong Candidate List của REACH – nhưng cơ chế kiểm soát và ngưỡng giới hạn lại áp dụng theo quy tắc khác nhau của từng quy định.
Bảng 4. Các chất xuất hiện đồng thời trong danh sách RoHS và REACH SVHC
| Chất hóa học | Trong RoHS | Trong REACH SVHC | Hệ quả thực tế cho doanh nghiệp |
| DEHP (Bis(2-ethylhexyl) phthalate) | Ngưỡng ≤0,1% w/w theo vật liệu đồng nhất trong EEE | SVHC trong Candidate List (gây rối loạn nội tiết) | Phải đáp ứng ngưỡng RoHS VÀ thực hiện nghĩa vụ thông báo REACH nếu DEHP >0,1% trong linh kiện |
| BBP (Butyl benzyl phthalate) | Ngưỡng ≤0,1% w/w trong EEE | SVHC trong Candidate List (gây rối loạn nội tiết) | Tương tự DEHP – cần kiểm soát kép theo cả hai quy định |
| DBP (Dibutyl phthalate) | Ngưỡng ≤0,1% w/w trong EEE | SVHC trong Candidate List (độc sinh sản loại 1B) | Tương tự DEHP – cần kiểm soát kép theo cả hai quy định |
| Cadmium (Cd) | Ngưỡng ≤0,01% (100 ppm) trong EEE | SVHC – chất CMR loại 1B (gây ung thư) | Ngưỡng RoHS nghiêm hơn REACH; nhưng REACH có thể áp dụng cho vật phẩm không phải EEE |
| Chì (Pb) | Ngưỡng ≤0,1% w/w trong EEE (trừ miễn trừ) | Chì và hợp chất chì xuất hiện nhiều trong Candidate List | Cần tra cứu mã miễn trừ RoHS cho từng ứng dụng VÀ kiểm tra nghĩa vụ REACH riêng biệt |
Hướng Dẫn Xây Dựng Hồ Sơ Tuân Thủ Khi Sản Phẩm Chịu Sự Kiểm Soát Của Cả RoHS Và REACH
Với các sản phẩm thuộc vùng giao thoa, doanh nghiệp không cần xây dựng hai bộ hồ sơ hoàn toàn riêng biệt. Một số tài liệu có thể dùng chung hoặc bổ trợ lẫn nhau nếu được cấu trúc đúng cách.
1. Tài Liệu Dùng Chung Cho Cả RoHS Và REACH
- Báo cáo thử nghiệm (Test Report): Một Test Report phân tích chất theo IEC 62321 (cho RoHS) thường bao gồm kết quả đủ để đối chiếu với ngưỡng SVHC của REACH. Tuy nhiên, nếu REACH yêu cầu kiểm soát thêm các chất ngoài danh sách 10 chất RoHS (như chất SVHC mới được bổ sung vào Candidate List), cần thực hiện test bổ sung.
- Tuyên bố về nguyên liệu của nhà cung cấp: Tờ khai thành phần vật liệu từ nhà cung cấp theo IPC-1752A bao gồm thông tin về cả 10 chất RoHS và SVHC theo REACH, đặc biệt nếu sử dụng biểu mẫu IPC-1752A Class D (khai báo hóa chất cụ thể đến ngưỡng 1.000 ppm).
2. Tài Liệu Riêng Biệt Theo Từng Quy Định
- Bản tuyên bố hợp chuẩn DoC (Declaration of Conformity – RoHS): Là cam kết pháp lý theo RoHS, có liên kết với dấu CE. Không thay thế nghĩa vụ REACH.
- Bản tuyên bố tuân thủ REACH (Declaration of Conformity / Compliance Statement): Là tài liệu riêng theo REACH, cam kết hàm lượng SVHC không vượt 0,1% w/w trong từng linh kiện/vật phẩm, dựa trên Test Report và Supplier Material Declarations.
- Tài liệu chứng minh miễn trừ (Exemption Justification – RoHS): Chỉ có trong RoHS, không áp dụng cho REACH. Cần trình bày đúng mã miễn trừ còn hiệu lực và thời hạn.
- Khai báo SCIP Database (REACH): Từ ngày 5 tháng 1 năm 2021, sản phẩm chứa SVHC >0,1% w/w phải khai báo lên SCIP. Đây là nghĩa vụ riêng của REACH, không có trong RoHS.
Bảng 5. Tóm tắt hồ sơ tuân thủ theo từng quy định
| Tài liệu | Cho RoHS | Cho REACH | Có thể dùng chung? |
| Test Report (IEC 62321 / phòng lab ISO/IEC 17025) | Bắt buộc | Bắt buộc | Có – nếu scope test bao gồm cả SVHC ngoài 10 chất RoHS |
| Supplier Material Declarations (IPC-1752A) | Bắt buộc | Bắt buộc | Có – dùng chung một biểu mẫu |
| Declaration of Conformity (DoC) – RoHS | Bắt buộc (liên kết CE) | Không áp dụng | Không |
| Declaration of Conformity – REACH | Không áp dụng | Bắt buộc | Không |
| Exemption Justification Documents | Nếu dùng miễn trừ | Không áp dụng | Không |
| Khai báo SCIP Database (ECHA) | Không áp dụng | Bắt buộc nếu SVHC >0,1% | Không |
Doanh Nghiệp Việt Nam Bị Ảnh Hưởng Bởi RoHS Hay REACH Nhiều Hơn?
Câu trả lời phụ thuộc vào ngành hàng. Dưới đây là bức tranh tổng quát cho các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam:
- Điện tử, điện máy (Samsung, LG, Intel lắp ráp tại Việt Nam): Chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất từ RoHS. REACH cũng áp dụng cho SVHC trong vật liệu nhựa, cáp điện.
- Dệt may, giày dép: REACH là quy định chính. RoHS không áp dụng trừ khi sản phẩm có tích hợp linh kiện điện tử (đèn LED, cảm biến).
- Đồ gỗ, nội thất: Chủ yếu chịu REACH – kiểm soát formaldehyde (Entry 77 từ năm 2026), SVHC trong sơn phủ, keo dán. RoHS không áp dụng.
- Pin năng lượng mặt trời: Chịu cả RoHS (theo quy chuẩn Việt Nam từ ngày 1 tháng 1 năm 2026) và REACH (SVHC trong vật liệu bán dẫn, khung nhôm).
- Thực phẩm, nông sản: Nằm ngoài phạm vi cả RoHS lẫn REACH. Được kiểm soát bởi các quy định thực phẩm EU riêng biệt.
Tiêu chuẩn RoHS và REACH không phải là hai lựa chọn thay thế – chúng là hai nghĩa vụ pháp lý có thể cùng áp dụng cho một sản phẩm. Liên hệ với KNA CERT qua để được hướng dẫn lộ trình tuân thủ tiêu chuẩn RoHS và REACH phù hợp với đặc thù ngành hàng của doanh nghiệp.
Thông tin liên hệ: Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com
Hỏi đáp
0 Bình luận