Mục Tiêu HSE Là Gì? Chỉ Tiêu Đo Lường & Cách Thiết Lập Mục Tiêu An Toàn Sức Khỏe Môi Trường

Mục tiêu HSE là các chỉ tiêu cụ thể về an toàn, sức khỏe và môi trường mà một doanh nghiệp cam kết đạt được trong một giai đoạn nhất định. Đây là nền tảng của mọi hệ thống quản lý an toàn sức khỏe môi trường, gắn liền với tiêu chuẩn ISO 45001 và ISO 14001. Bài viết của KNA CERT giải thích rõ mục tiêu HSE là gì, gồm những nhóm nào, các chỉ số đo lường phổ biến, ví dụ thực tế và cách thiết lập theo nguyên tắc SMART.

Mục tiêu HSE là gì?

Mục tiêu HSE là các chỉ tiêu đo lường được về sức khỏe, an toàn và môi trường mà doanh nghiệp cam kết đạt được trong một kỳ kế hoạch. HSE viết tắt của ba từ tiếng Anh: Health (sức khỏe), Safety (an toàn) và Environment (môi trường). Mục tiêu HSE chuyển cam kết chung trong chính sách an toàn sức khỏe môi trường thành những con số cụ thể, có thời hạn và có thể theo dõi.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang áp dụng ISO 45001 và ISO 14001, mục tiêu HSE là yêu cầu bắt buộc. Cụ thể:

• Tiêu chuẩn ISO 45001:2018 về hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp yêu cầu doanh nghiệp thiết lập mục tiêu ở các cấp và bộ phận liên quan, theo điều khoản 6.2.
• Tiêu chuẩn ISO 14001:2026 về hệ thống quản lý môi trường đưa ra yêu cầu tương tự đối với mục tiêu môi trường, cũng tại điều khoản 6.2. Mỗi mục tiêu cần đo lường được, được theo dõi và được cập nhật khi cần.

Mục tiêu HSE bao gồm những nhóm nào?

Mục tiêu HSE thường được chia thành ba nhóm chính, tương ứng với ba chữ cái trong tên gọi: an toàn, sức khỏe và môi trường. Một số doanh nghiệp bổ sung nhóm thứ tư về hệ thống quản lý. Cách phân nhóm này giúp phân bổ trách nhiệm rõ ràng và theo dõi kết quả theo từng lĩnh vực.

1. Mục tiêu an toàn

Mục tiêu an toàn tập trung vào việc ngăn ngừa tai nạn lao động và sự cố tại nơi làm việc. Nhóm này hướng tới giảm số vụ tai nạn, giảm số ngày công bị mất và kiểm soát các mối nguy.

* Ví dụ:

• Không có tai nạn gây tử vong trong năm
• Giảm 20% số vụ tai nạn gây mất ngày công
• Hoàn thành 100% đợt đánh giá rủi ro theo kế hoạch

2. Mục tiêu sức khỏe

Mục tiêu sức khỏe hướng tới bảo vệ và nâng cao sức khỏe người lao động. Nhóm này gắn với khám sức khỏe định kỳ, phòng ngừa bệnh nghề nghiệp và cải thiện điều kiện vệ sinh lao động.

* Ví dụ:

• 100% người lao động được khám sức khỏe định kỳ
• Không phát sinh ca bệnh nghề nghiệp mới
• Thực hiện quan trắc môi trường lao động đầy đủ theo quy định

3. Mục tiêu môi trường

Mục tiêu môi trường nhằm giảm tác động của hoạt động sản xuất tới môi trường xung quanh. Nhóm này bao gồm quản lý chất thải, tiết kiệm tài nguyên và kiểm soát phát thải.

* Ví dụ:

• Giảm 15% lượng điện tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm
• Tăng tỷ lệ tái chế chất thải lên 80%
• Không để xảy ra sự cố tràn đổ hóa chất ra môi trường

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

Các chỉ số đo lường mục tiêu HSE phổ biến

Một mục tiêu HSE chỉ có giá trị khi gắn với chỉ số đo lường rõ ràng. Các chỉ số này được chia thành hai loại:

• Chỉ số kết quả (lagging) phản ánh điều đã xảy ra
• Chỉ số dẫn dắt (leading) phản ánh hành động phòng ngừa

Dưới đây là những chỉ số được dùng phổ biến nhất trong quản lý HSE.

• LTIFR (Lost Time Injury Frequency Rate) là tần suất tai nạn gây mất ngày công. Tai nạn gây mất ngày công, viết tắt là LTI, là chấn thương khiến người lao động phải nghỉ ít nhất một ca làm việc. Công thức tính như sau:

LTIFR = (Số vụ LTI × 1.000.000) ÷ Tổng số giờ làm việc

(Hệ số 1.000.000 giờ là thông lệ quốc tế, tương đương khoảng 500 người lao động làm việc trong một năm. Ví dụ, một nhà máy có 2 vụ LTI trên 500.000 giờ làm việc sẽ có LTIFR bằng 4.0.)

• TRIFR (Total Recordable Injury Frequency Rate) là tần suất của tất cả các vụ việc được ghi nhận. Chỉ số này rộng hơn LTIFR vì tính cả các vụ điều trị y tế và công việc hạn chế, không chỉ riêng tai nạn mất ngày công. Vì vậy, TRIFR luôn lớn hơn hoặc bằng LTIFR.
• Tỷ lệ mức độ nghiêm trọng (Severity Rate) đo số ngày công bị mất trên một triệu giờ làm việc. Chỉ số này phản ánh mức độ nặng của tai nạn, khác với LTIFR vốn chỉ đếm số vụ.
• Tỷ lệ báo cáo suýt xảy ra (Near-miss reporting rate) đếm số tình huống suýt gây tai nạn được ghi nhận. Đây là một chỉ số dẫn dắt: số báo cáo càng cao thường cho thấy văn hóa nhận diện mối nguy càng tốt.

Ví dụ về mục tiêu An toàn sức khỏe môi trường trong doanh nghiệp

Mục tiêu an toàn sức khỏe môi trường tốt cần cụ thể và đo lường được. Bảng dưới đây minh họa cách diễn đạt mục tiêu cho từng nhóm, kèm chỉ tiêu và thời hạn rõ ràng.

Làm thế nào để thiết lập mục tiêu HSE hiệu quả?

Doanh nghiệp thiết lập mục tiêu HSE hiệu quả bằng cách áp dụng nguyên tắc SMART và gắn mục tiêu với rủi ro thực tế. SMART là cách đặt mục tiêu bảo đảm năm yếu tố: cụ thể, đo lường được, khả thi, liên quan và có thời hạn. Quy trình thiết lập gồm các bước sau:

1. Rà soát mối nguy và rủi ro: xác định các mối nguy về an toàn, sức khỏe và môi trường tại nơi làm việc.
2. Đặt mục tiêu theo SMART: mỗi mục tiêu cần có con số, chỉ số đo lường và thời hạn rõ ràng.
3. Phân công trách nhiệm: giao mục tiêu cho từng bộ phận và cá nhân phụ trách.
4. Theo dõi và đo lường: cập nhật chỉ số định kỳ, so sánh với chỉ tiêu đã đặt.
5. Xem xét và cải tiến: đánh giá kết quả, điều chỉnh mục tiêu cho kỳ tiếp theo.

Cách làm này phù hợp với yêu cầu của ISO 45001 và ISO 14001, vốn đòi hỏi mục tiêu phải đo lường được, được theo dõi và được cập nhật.

Cơ sở pháp lý về mục tiêu an toàn sức khỏe môi trường tại Việt Nam

Tại Việt Nam, nhiều mục tiêu HSE bắt nguồn từ yêu cầu của pháp luật. Doanh nghiệp cần nắm các văn bản chính sau đây khi xây dựng mục tiêu.

Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 quy định trách nhiệm bảo đảm an toàn và sức khỏe cho người lao động. Theo Điều 21, hằng năm người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần cho người lao động; với người làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thì ít nhất sáu tháng một lần. Cùng điều luật này yêu cầu quan trắc môi trường lao động ít nhất một lần mỗi năm.

Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 đặt ra yêu cầu về quản lý chất thải, kiểm soát phát thải và bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất. Đây là cơ sở cho nhóm mục tiêu môi trường.

Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định mức xử phạt khi vi phạm. Doanh nghiệp không tổ chức khám sức khỏe định kỳ có thể bị phạt từ 2.000.000 đến 6.000.000 đồng cho mỗi người lao động không được khám. Những quy định này cho thấy mục tiêu HSE không chỉ là cam kết tự nguyện mà còn là nghĩa vụ pháp lý.

Phân biệt Mục tiêu HSE với Mục tiêu bảo vệ môi trường vĩ mô

Mục tiêu HSE và mục tiêu bảo vệ môi trường vĩ mô là hai khái niệm khác nhau, dù cùng liên quan đến môi trường. Việc phân biệt giúp doanh nghiệp đặt mục tiêu đúng phạm vi.

• Mục tiêu HSE thuộc phạm vi một doanh nghiệp hoặc một dự án. Đối tượng là người lao động và khu vực sản xuất. Mục tiêu được đo bằng các chỉ số cụ thể như LTIFR hay lượng chất thải, và gắn với hệ thống quản lý nội bộ.
• Mục tiêu bảo vệ môi trường vĩ mô thuộc phạm vi quốc gia hoặc toàn cầu. Đối tượng là cộng đồng và hệ sinh thái. Mục tiêu này gắn với chính sách công, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Khi tìm hiểu về mục tiêu HSE, doanh nghiệp nên tập trung vào nhóm chỉ tiêu nội bộ đo lường được, thay vì các mục tiêu môi trường mang tính vĩ mô.

LIÊN HỆ TƯ VẤN

Mục tiêu HSE là công cụ giúp doanh nghiệp biến cam kết an toàn, sức khỏe và môi trường thành kết quả đo lường được. Khi được thiết lập theo nguyên tắc SMART, gắn với chỉ số phù hợp và tuân thủ pháp luật, mục tiêu này tạo nền tảng cho một môi trường làm việc an toàn và phát triển bền vững. KNA CERT sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng và triển khai mục tiêu HSE phù hợp. Liên hệ qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để được hỗ trợ.