PEFC và FSC khác nhau thế nào? So sánh chi tiết & Cách lựa chọn cho doanh nghiệp

PEFC và FSC là hai hệ thống chứng chỉ rừng quốc tế phổ biến nhất, cùng chứng nhận quản lý rừng bền vững và chuỗi hành trình sản phẩm. Khác biệt cốt lõi nằm ở cách xây dựng tiêu chuẩn: FSC ban hành bộ nguyên tắc chung toàn cầu, còn PEFC công nhận các hệ thống tiêu chuẩn quốc gia. Bài viết của KNA CERT so sánh chi tiết hai hệ thống, tình hình tại Việt Nam và gợi ý cách lựa chọn cho doanh nghiệp.

PEFC và FSC là tổ chức gì?

Cả hai đều là tổ chức quốc tế phi chính phủ, phi lợi nhuận và đều không trực tiếp cấp chứng chỉ. Chứng chỉ do tổ chức chứng nhận độc lập được công nhận đánh giá và cấp. Thông tin chi tiết về PEFC có trong bài “Tổ chức PEFC là gì?”.

Tiêu chuẩn PEFC và FSC giống nhau ở điểm nào?

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

PEFC và FSC khác nhau ở những điểm nào?

1. Khác biệt về cách xây dựng tiêu chuẩn

• FSC xây dựng bộ Nguyên tắc và Tiêu chí toàn cầu gồm 10 nguyên tắc, như tuân thủ pháp luật, quyền người lao động, quyền của người bản địa, quan hệ cộng đồng, giá trị bảo tồn cao. Các tiêu chuẩn quốc gia của FSC cụ thể hóa bộ nguyên tắc này.
• PEFC đi theo chiều ngược lại: quốc gia tự xây dựng tiêu chuẩn phù hợp pháp luật và điều kiện lâm nghiệp trong nước, sau đó PEFC đánh giá theo chuẩn mực quốc tế gồm 7 tiêu chí.

2. Khác biệt về mô hình quản trị

• FSC chia thành viên thành ba nhóm môi trường, xã hội và kinh tế, mỗi nhóm có quyền biểu quyết ngang nhau để không lợi ích nào chi phối.
• PEFC vận hành theo mô hình “từ dưới lên”, trong đó thành viên quốc gia đóng vai trò trung tâm và cùng thành viên liên quan quốc tế ra quyết định tại Đại hội đồng.

3. Khác biệt về quy mô

• PEFC có diện tích rừng được chứng nhận lớn hơn, khoảng 296 triệu ha so với khoảng 173,6 triệu ha của FSC; riêng Bắc Mỹ chiếm khoảng 54% diện tích rừng được chứng nhận PEFC.
• Ở khâu chuỗi cung ứng, FSC có khoảng 70.300 chứng chỉ chuỗi hành trình sản phẩm, còn PEFC có khoảng 29.800 doanh nghiệp được chứng nhận.

* Lưu ý: Hai số liệu này được lấy tại thời điểm viết bài và đo theo các đơn vị khác nhau nên chỉ mang tính tham khảo.

4. Khác biệt về nhãn sản phẩm

• PEFC có hai nhãn trên sản phẩm: PEFC Certified, dùng khi ít nhất 70% nguyên liệu được chứng nhận PEFC, và PEFC Recycled cho nguyên liệu tái chế.
• FSC có ba nhãn: FSC 100% cho sản phẩm hoàn toàn từ rừng có chứng chỉ FSC, FSC Mix cho sản phẩm kết hợp nguyên liệu FSC, tái chế và gỗ được kiểm soát, và FSC Recycled cho sản phẩm 100% nguyên liệu tái chế.

5. Khác biệt về kiểm soát nguồn chưa chứng nhận

• PEFC yêu cầu doanh nghiệp vận hành hệ thống thẩm định (DDS) để xác định nguyên liệu có rủi ro không đáng kể, gọi là PEFC Controlled Sources.
• FSC dùng khái niệm Gỗ được kiểm soát (Controlled Wood), loại trừ 5 nhóm nguồn: gỗ khai thác bất hợp pháp, vi phạm quyền truyền thống và nhân quyền, đe dọa giá trị bảo tồn cao, rừng bị chuyển đổi và cây biến đổi gen.

PEFC và FSC tại Việt Nam khác nhau thế nào?

Mục tiêu quốc gia là 1 triệu ha rừng có chứng chỉ quản lý bền vững vào năm 2030, tính chung cả hai hệ thống. Khoảng 50% diện tích rừng có chứng chỉ hiện nay thuộc hộ gia đình, cá nhân tham gia chứng nhận theo nhóm.

Có thể đạt cả chứng chỉ PEFC và FSC cùng lúc không?

Với chứng nhận kép, doanh nghiệp cần tách riêng tuyên bố, hồ sơ và cách tính tỷ lệ cho từng hệ thống. Nguyên liệu FSC không được tính là nguyên liệu chứng nhận PEFC và ngược lại. Nhiều tổ chức chứng nhận được công nhận cho cả hai hệ thống có thể đánh giá kết hợp trong cùng một đợt, giúp giảm thời gian và chi phí.

Doanh nghiệp nên chọn PEFC hay FSC?

Với thị trường EU, cả hai chứng chỉ đều giúp doanh nghiệp có sẵn thông tin nguồn gốc và cơ chế đánh giá rủi ro, nhưng không thay thế nghĩa vụ tự lập tuyên bố thẩm định theo EUDR (Quy định chống phá rừng của EU), áp dụng với doanh nghiệp lớn và vừa từ ngày 30/12/2026.

Câu hỏi thường gặp về PEFC và FSC

1. Chứng chỉ PEFC có thay thế được chứng chỉ FSC không?

Không. PEFC và FSC là hai hệ thống độc lập, không công nhận lẫn nhau. Nếu khách hàng yêu cầu FSC, chứng chỉ PEFC không đáp ứng được yêu cầu đó và ngược lại.

2. Nguyên liệu có chứng chỉ FSC có dùng được cho sản phẩm PEFC không?

Nguyên liệu FSC không được tính là nguyên liệu chứng nhận PEFC. Tuy vậy, qua hệ thống thẩm định của PEFC, nguyên liệu có chứng chỉ của hệ thống khác có thể được đánh giá là rủi ro không đáng kể và đưa vào nhóm nguồn được kiểm soát PEFC.

3. Một sản phẩm có thể mang cả nhãn PEFC và nhãn FSC không?

Có, nếu doanh nghiệp có cả hai chứng chỉ chuỗi hành trình sản phẩm và sản phẩm đáp ứng điều kiện dùng nhãn của từng hệ thống. Doanh nghiệp cần tính toán và lưu hồ sơ riêng cho mỗi loại nhãn.

→ Xem thêm: Nhãn PEFC là gì? Các loại nhãn PEFC & Điều kiện sử dụng trên sản phẩm

4. Doanh nghiệp đã có FSC-CoC làm thêm PEFC-CoC có phức tạp không?

Không quá phức tạp, vì hai tiêu chuẩn có cấu trúc tương đồng: kiểm soát nguyên liệu, phương pháp chuỗi hành trình, kiểm soát nguồn chưa chứng nhận và hệ thống quản lý. Doanh nghiệp chủ yếu cần bổ sung hệ thống thẩm định theo PEFC và tách riêng tuyên bố, hồ sơ.

5. Tại Việt Nam, chứng chỉ nào phổ biến hơn?

Tính đến tháng 10/2024, FSC có diện tích rừng được chứng nhận lớn hơn tại Việt Nam, khoảng 410.000 ha so với khoảng 183.000 ha của VFCS/PEFC. Tuy vậy, diện tích VFCS/PEFC đang tăng nhanh sau khi hệ thống quốc gia được PEFC công nhận.

LIÊN HỆ TƯ VẤN

PEFC và FSC cùng hướng tới quản lý rừng bền vững nhưng khác nhau về cách xây dựng tiêu chuẩn, quản trị, nhãn sản phẩm và cơ chế kiểm soát nguồn nguyên liệu. Lựa chọn đúng hệ thống, hoặc kết hợp cả hai, cần dựa trên yêu cầu khách hàng và nguồn nguyên liệu sẵn có.

Liên hệ KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để được hỗ trợ đánh giá nhu cầu và lựa chọn giữa PEFC và FSC.