PEFC-FM là gì? Chứng chỉ quản lý rừng bền vững PEFC cho chủ rừng

PEFC-FM (PEFC Forest Management) là chứng chỉ quản lý rừng bền vững, xác nhận một khu rừng được quản lý đáp ứng yêu cầu về môi trường, xã hội và kinh tế theo tiêu chuẩn được tổ chức PEFC công nhận. Tại Việt Nam, chứng chỉ được cấp theo bộ tiêu chuẩn VFCS/PEFC. Bài viết của KNA CERT làm rõ đối tượng áp dụng, 7 nguyên tắc quản lý rừng bền vững, cơ chế chứng chỉ rừng theo nhóm và những thay đổi mới theo EUDR.

PEFC-FM là gì?

1. PEFC-FM chứng nhận điều gì?

PEFC-FM chứng nhận cách một khu rừng được quản lý, không chứng nhận sản phẩm. Gỗ và lâm sản khai thác từ khu rừng có chứng chỉ trở thành nguyên liệu được chứng nhận PEFC ở đầu chuỗi cung ứng. Khi nguyên liệu này đi qua các doanh nghiệp có chứng chỉ chuỗi hành trình sản phẩm (PEFC-CoC), sản phẩm cuối cùng mới đủ điều kiện mang tuyên bố và nhãn PEFC.

2. PEFC-FM được cấp theo tiêu chuẩn nào?

PEFC không áp dụng một tiêu chuẩn quản lý rừng chung cho mọi quốc gia. Mỗi nước xây dựng tiêu chuẩn riêng, được đánh giá theo chuẩn mực quốc tế PEFC ST 1003:2024 trước khi được công nhận. Tại Việt Nam, Hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia (VFCS) được PEFC công nhận tháng 10/2020, nên chứng chỉ VFCS/PEFC-FM có giá trị như chứng chỉ PEFC-FM trên thị trường quốc tế.

→ Tìm hiểu thêm: Tiêu chuẩn PEFC là gì? Tìm hiểu các Chương trình cấp chứng chỉ rừng PEFC

Ai có thể đạt chứng chỉ PEFC-FM?

Theo số liệu tháng 10/2024, diện tích rừng của hộ gia đình, cá nhân được chứng nhận theo nhóm đạt 300.816 ha, chiếm khoảng 50% tổng diện tích rừng có chứng chỉ tại Việt Nam. Trong đó 73,3% nhóm có đại diện là doanh nghiệp chế biến gỗ, đồng thời là bên thu mua gỗ có chứng chỉ. Số liệu này tính chung cho các hệ thống chứng chỉ rừng.

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

Tiêu chuẩn PEFC-FM tại Việt Nam gồm những nguyên tắc nào?

1. 7 nguyên tắc của tiêu chuẩn VFCS/PEFC ST 1003:2019

2. Nguyên tắc VFCS liên hệ thế nào với chuẩn mực quốc tế?

Để được PEFC công nhận, bộ nguyên tắc VFCS phải đáp ứng đầy đủ bảy tiêu chí của chuẩn mực PEFC ST 1003, gồm tài nguyên rừng và chu trình carbon, sức khỏe hệ sinh thái, chức năng sản xuất, đa dạng sinh học, chức năng phòng hộ, chức năng kinh tế – xã hội và tuân thủ pháp luật. Phần tuân thủ pháp luật được cụ thể hóa theo pháp luật lâm nghiệp Việt Nam.

3. Bộ tiêu chuẩn VFCS đang được cập nhật

Sau khi PEFC phê duyệt ST 1003:2024, cơ quan vận hành VFCS đang đưa các yêu cầu mới vào tiêu chuẩn VFCS/PEFC ST 1003:2019 và cho biết phiên bản cập nhật sẽ sớm được ban hành. Tháng 8/2026, VFCC đã lấy ý kiến công khai về đợt soát xét định kỳ 5 năm của hệ thống VFCS theo quy định của PEFC. Chủ rừng nên theo dõi thông báo chính thức để áp dụng đúng phiên bản.

Chứng chỉ rừng theo nhóm PEFC-FM hoạt động như thế nào?

1. Điều kiện để thành lập nhóm

Theo quy định của VFCS, nhóm phải có chủ thể đại diện được pháp luật công nhận; tổ chức nhóm có quy định rõ về cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ và cách quản lý nhóm; và toàn bộ thành viên tuân thủ tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững VFCS/PEFC ST 1003. Tiêu chuẩn nhóm VFCS/PEFC ST 1004 vừa được soát xét sang phiên bản 2026 để phù hợp với yêu cầu mới.

2. Vai trò của đại diện nhóm

Đại diện nhóm thay mặt các thành viên trong quá trình chứng nhận, hướng dẫn thành viên thực hiện yêu cầu, giám sát và đánh giá nội bộ trong nhóm. Chuẩn mực PEFC ST 1002 đặt yêu cầu tối thiểu về giám sát, đánh giá nội bộ, vì đây là điều kiện để chứng chỉ nhóm có hiệu lực thực chất. Tổ chức chứng nhận PEFC đánh giá đại diện nhóm và một mẫu thành viên.

3. Ví dụ chứng chỉ rừng nhóm tại Việt Nam

Ngày 15/4/2025, một nhóm hộ trồng rừng tại tỉnh Quảng Nam, do một công ty lâm nghiệp làm đại diện, được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững VFCS/PEFC cho 5.347 ha rừng keo lai và keo tai tượng. Đây là chủ rừng thứ 42 tại Việt Nam đạt chứng chỉ này, nâng tổng diện tích rừng có chứng chỉ VFCS/PEFC lên 221.218 ha.

PEFC-FM thay đổi gì để đáp ứng EUDR?

Mốc ngày 31/12/2010 đối với việc chuyển đổi hoặc trồng rừng trên các sinh cảnh quan trọng ngoài rừng được giữ nguyên, và theo PEFC mốc này phù hợp với EUDR. EUDR áp dụng với doanh nghiệp lớn và vừa từ ngày 30/12/2026, với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ từ ngày 30/6/2027. Chủ rừng có chứng chỉ theo tiêu chuẩn đã cập nhật sẽ cung cấp được nguyên liệu thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất khẩu sang EU.

Chứng chỉ PEFC-FM mang lại giá trị gì cho chủ rừng?

Câu hỏi thường gặp về PEFC-FM

1. Chứng chỉ VFCS/PEFC-FM và PEFC-FM có phải là một không?

Có giá trị tương đương. VFCS là hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia đã được PEFC công nhận từ tháng 10/2020, nên gỗ từ rừng có chứng chỉ VFCS/PEFC-FM được coi là nguyên liệu được chứng nhận PEFC trên thị trường quốc tế.

2. Hộ gia đình có diện tích rừng nhỏ có đạt PEFC-FM được không?

Có, thông qua chứng chỉ rừng theo nhóm. Hộ gia đình tham gia một nhóm có đại diện được pháp luật công nhận, cùng tuân thủ tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững và chia sẻ chi phí chứng nhận với các thành viên khác.

3. Rừng tự nhiên có được cấp chứng chỉ PEFC-FM không?

Có. Tiêu chuẩn VFCS/PEFC ST 1003:2019 áp dụng cho chủ rừng quản lý cả rừng tự nhiên và rừng trồng. Từ chuẩn mực PEFC ST 1003:2024, PEFC còn mở rộng khả năng chứng nhận cho cây ngoài rừng.

4. Chứng chỉ PEFC-FM có bắt buộc theo pháp luật Việt Nam không?

Không. Chứng chỉ quản lý rừng bền vững là tự nguyện. Tuy vậy, chủ rừng thường chủ động làm chứng chỉ vì doanh nghiệp thu mua và thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu bằng chứng về nguồn gốc gỗ hợp pháp, bền vững.

5. Chủ rừng có chứng chỉ PEFC-FM có cần thêm PEFC-CoC không?

Chứng chỉ PEFC-FM đủ để chủ rừng bán gỗ từ khu rừng được chứng nhận kèm tuyên bố PEFC. Nếu chủ rừng tự chế biến, hoặc kinh doanh thêm nguyên liệu mua từ nguồn khác, doanh nghiệp cần chứng chỉ PEFC-CoC cho các hoạt động đó.

LIÊN HỆ TƯ VẤN

PEFC-FM là điểm khởi đầu của mọi chuỗi cung ứng lâm sản có chứng nhận PEFC. Liên hệ với KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com nếu doanh nghiệp muốn tìm hiểu thêm về Chứng nhận PEFC.