Tiêu chuẩn PEFC-CoC là gì? Yêu cầu của Chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm PEFC

PEFC-CoC (PEFC Chain of Custody) là chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm, xác nhận doanh nghiệp có hệ thống nhận diện, kiểm soát và truy xuất nguyên liệu từ rừng và cây được chứng nhận PEFC qua các khâu sản xuất, thương mại. Chứng nhận PEFC-CoC hiện áp dụng tiêu chuẩn PEFC ST 2002:2020. Bài viết của KNA CERT làm rõ đối tượng áp dụng, cách phân loại nguyên liệu, ba phương pháp và hệ thống thẩm định theo tiêu chuẩn này.

PEFC-CoC là gì?

1. Chuỗi hành trình sản phẩm vận hành như thế nào?

Chuỗi hành trình sản phẩm theo dõi nguyên liệu từ khu rừng được chứng nhận đến sản phẩm cuối cùng. Mỗi doanh nghiệp nắm quyền sở hữu nguyên liệu trong chuỗi, từ xưởng cưa, nhà máy chế biến đến đơn vị thương mại, cần có chứng chỉ PEFC-CoC để tiếp tục chuyển tuyên bố PEFC cho khách hàng. Chỉ cần một mắt xích không có chứng chỉ, tuyên bố PEFC sẽ bị gián đoạn.

2. PEFC-CoC khác PEFC-FM ở điểm nào?

PEFC-FM chứng nhận cách một khu rừng được quản lý và dành cho chủ rừng. PEFC-CoC chứng nhận cách doanh nghiệp kiểm soát nguyên liệu sau khi rời khỏi rừng. Sản phẩm muốn mang nhãn PEFC cần cả hai: nguyên liệu xuất phát từ rừng có chứng chỉ FM và mọi mắt xích phía sau có chứng chỉ CoC.

→ Tìm hiểu thêm: Tiêu chuẩn PEFC là gì? Tìm hiểu các Chương trình cấp chứng chỉ rừng PEFC

Doanh nghiệp nào cần chứng nhận PEFC-CoC?

1. Các ngành thường áp dụng PEFC-CoC tại Việt Nam

2. Khi nào doanh nghiệp nên triển khai PEFC-CoC?

Doanh nghiệp thường triển khai PEFC-CoC khi khách hàng yêu cầu tuyên bố PEFC trên hóa đơn, khi muốn in nhãn PEFC lên sản phẩm, hoặc khi cần bằng chứng nguồn gốc nguyên liệu để đáp ứng quy định thị trường như EUDR (Quy định chống phá rừng của EU). Chứng nhận PEFC-CoC giúp mở rộng nguồn nguyên liệu minh bạch và phục vụ khách hàng ưu tiên PEFC.

Chứng nhận PEFC-CoC được thực hiện theo tiêu chuẩn nào?

1. Cấu trúc tiêu chuẩn PEFC ST 2002:2020

PEFC đang soát xét bộ tiêu chuẩn chuỗi cung ứng; dự thảo sửa đổi tiêu chuẩn chuỗi hành trình sản phẩm đã được đưa ra lấy ý kiến công khai toàn cầu. Doanh nghiệp nên theo dõi thông báo chính thức của PEFC về thời điểm ban hành và giai đoạn chuyển đổi.

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

PEFC-CoC phân loại nguyên liệu đầu vào như thế nào?

Các tuyên bố PEFC trên chứng từ bán hàng

Tiêu chuẩn cho phép ba loại tuyên bố. “x% PEFC Certified” thể hiện tỷ lệ thành phần được chứng nhận theo tính toán của doanh nghiệp. “PEFC Controlled Sources” dùng cho nguyên liệu từ nguồn được kiểm soát. “100% PEFC Origin” chỉ dùng với phương pháp tách biệt vật lý, cho nguyên liệu được chứng nhận 100% và chưa từng trộn với nguồn được kiểm soát.

Ba phương pháp chuỗi hành trình PEFC-CoC hoạt động ra sao?

1. Phương pháp tách biệt vật lý

Nguyên liệu thuộc các nhóm hoặc tỷ lệ chứng nhận khác nhau phải được để riêng hoặc nhận diện rõ ràng. Khi một nhóm sản phẩm có đầu vào với tỷ lệ chứng nhận khác nhau, doanh nghiệp dùng tỷ lệ thấp nhất cho đầu ra. Nếu trộn nguyên liệu chứng nhận với nguyên liệu từ nguồn được kiểm soát, đầu ra chỉ được tuyên bố là “PEFC Controlled Sources”.

2. Phương pháp tỷ lệ phần trăm

Tỷ lệ thành phần được chứng nhận tính theo công thức Cc = Vc / (Vc + Vcm) × 100, trong đó Vc là khối lượng nguyên liệu chứng nhận và Vcm là khối lượng nguyên liệu từ nguồn được kiểm soát. Với phương pháp tỷ lệ trượt, kỳ tuyên bố tối đa 3 tháng và tỷ lệ được tính trên nguyên liệu mua trong kỳ đầu vào tối đa 12 tháng trước đó.

3. Phương pháp tín chỉ

Doanh nghiệp ghi nhận tín chỉ vào tài khoản tín chỉ từ nguyên liệu chứng nhận đầu vào, rồi phân bổ tín chỉ cho một phần đầu ra tương ứng trong cùng nhóm sản phẩm. Tín chỉ được tích lũy tối đa 24 tháng; thời hạn này chỉ được kéo dài khi chu kỳ sản xuất trung bình của sản phẩm vượt quá 24 tháng.

4. Nhóm sản phẩm PEFC là gì?

Nhóm sản phẩm là một hoặc nhiều sản phẩm có nguyên liệu đầu vào tương đương, được xác định theo tên, loại sản phẩm, loài cây, phương pháp chuỗi hành trình, nhóm nguyên liệu và tuyên bố PEFC. Sản phẩm trong nhóm phải dùng cùng đơn vị đo hoặc đơn vị quy đổi được. Doanh nghiệp có thể coi từng sản phẩm, lô hàng hay đơn hàng là một nhóm.

Hệ thống thẩm định (DDS) trong PEFC-CoC là gì & Các bước thực hiện?

1. Nguồn gây tranh cãi được hiểu như thế nào?

Theo PEFC ST 2002:2020, nguồn gây tranh cãi gồm nguyên liệu từ hoạt động vi phạm pháp luật về quản lý rừng, môi trường, quyền sử dụng đất, lao động, chống tham nhũng và thuế; khai thác không bền vững; không bảo vệ đa dạng sinh học và khu vực quan trọng về sinh thái; chuyển đổi rừng không hợp lý; vi phạm tinh thần Tuyên bố ILO 1998 hoặc Tuyên bố Liên Hợp Quốc về quyền của người bản địa; gỗ xung đột; và cây biến đổi gen.

2. Ba bước của hệ thống thẩm định

Khi nhận được lo ngại có căn cứ về nguồn gốc nguyên liệu, doanh nghiệp phải điều tra trong vòng 10 ngày làm việc; lo ngại chưa được giải quyết được xếp vào rủi ro đáng kể. Số nguồn cung cần kiểm tra hiện trường tối thiểu bằng căn bậc hai số nguồn cung rủi ro đáng kể trong năm. Nguyên liệu từ nguồn không xác định hoặc gây tranh cãi không được đưa vào nhóm sản phẩm PEFC.

3. Bộ công cụ DDS dành cho doanh nghiệp Việt Nam

Năm 2023, Văn phòng Chứng chỉ quản lý rừng bền vững (nay là VFCC) phát hành bộ công cụ hướng dẫn áp dụng hệ thống thẩm định PEFC-CoC cho nguồn nguyên liệu trong nước chưa được chứng nhận. Bộ công cụ hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá rủi ro với gỗ rừng trồng và cây ngoài rừng tại Việt Nam, vốn là nguồn nguyên liệu chính của ngành chế biến gỗ.

PEFC-CoC yêu cầu gì về hệ thống quản lý?

1. Yêu cầu xã hội, an toàn và sức khỏe

Dựa trên Tuyên bố ILO 1998 về các nguyên tắc và quyền cơ bản tại nơi làm việc, doanh nghiệp phải chứng minh: người lao động được tự do lập hội và thương lượng tập thể; không sử dụng lao động cưỡng bức; không sử dụng lao động dưới 15 tuổi hoặc dưới tuổi hết giáo dục bắt buộc, lấy mức cao hơn; bảo đảm bình đẳng về cơ hội, đối xử; và điều kiện làm việc không gây nguy hại đến an toàn, sức khỏe.

2. Kiểm soát hoạt động thuê ngoài

Doanh nghiệp vẫn chịu trách nhiệm với các công đoạn thuê pháp nhân khác thực hiện, như gia công, sơn hoặc đóng gói. Cần có thỏa thuận bằng văn bản về việc tách biệt nguyên liệu và quyền tiếp cận để đánh giá; công đoạn thuê ngoài được đánh giá nội bộ trước khi bắt đầu và ít nhất mỗi năm một lần. Vận chuyển, bốc dỡ và lưu kho không được coi là thuê ngoài, trừ khi có rủi ro trộn lẫn nguyên liệu.

Có những hình thức chứng nhận PEFC-CoC nào?

1. Chứng nhận PEFC-CoC riêng lẻ

Hình thức phổ biến nhất, áp dụng cho doanh nghiệp vận hành chuỗi hành trình tại một cơ sở. Toàn bộ yêu cầu của tiêu chuẩn được áp dụng và đánh giá trực tiếp tại cơ sở đó.

2. Chứng nhận PEFC-CoC nhiều địa điểm

Áp dụng khi các cơ sở có liên kết pháp lý hoặc hợp đồng với văn phòng trung tâm, cùng vận hành một hệ thống chuỗi hành trình được giám sát liên tục, và văn phòng trung tâm có quyền yêu cầu khắc phục. Văn phòng trung tâm phải đánh giá nội bộ toàn bộ cơ sở trước khi tổ chức chứng nhận đánh giá, và đánh giá cơ sở mới trước khi mở rộng phạm vi.

3. Chứng nhận PEFC-CoC nhóm cho doanh nghiệp nhỏ

Doanh nghiệp nhỏ, không quá 50 nhân viên quy đổi toàn thời gian và doanh thu không quá 10 triệu EUR, có thể tham gia một nhóm trong cùng quốc gia. Đơn vị quản lý nhóm thay mặt các thành viên trong quá trình chứng nhận, thực hiện đánh giá nội bộ và hỗ trợ thành viên xây dựng quy trình. Tổ chức chứng nhận đánh giá một mẫu thành viên, giúp giảm chi phí cho từng doanh nghiệp.

4. Chứng nhận nguồn cung ứng dự án (PEFC Project Sourcing)

Chứng nhận dự án không bị loại bỏ mà đã được PEFC nâng cấp thành tiêu chuẩn độc lập PEFC ST 2102:2026 – Project Sourcing – Requirements, đi kèm tài liệu yêu cầu với tổ chức chứng nhận PEFC IM 2103:2026. Tiêu chuẩn này được phát triển từ Phụ lục 1 của hướng dẫn PEFC GD 2001:2014 (chuỗi hành trình cho dự án cụ thể) và thay thế phụ lục đó từ ngày 4/6/2026.

Chủ đầu tư, nhà thầu và ban quản lý dự án có thể chứng nhận cho nhà ở, công trình thương mại, trường học, sân bay, cầu, dự án cải tạo hay hạ tầng sự kiện. Khác với CoC truyền thống, không phải mọi nhà cung cấp hay nhà thầu phụ đều cần chứng chỉ CoC riêng. Doanh nghiệp có thể chứng nhận từng dự án hoặc một chương trình liên tục cho nhiều dự án dưới cùng một hệ thống quản lý.

Tối thiểu 70% tổng lượng gỗ trong phạm vi dự án phải được chứng nhận PEFC, và từng cấu kiện lắp đặt cũng phải đạt tối thiểu 70% thành phần được chứng nhận. Nguồn nguyên liệu được chấp nhận gồm nguyên liệu chứng nhận PEFC và nguyên liệu từ các chương trình chứng nhận đủ điều kiện theo quy định của tiêu chuẩn.

PEFC-CoC liên quan thế nào đến EUDR?

EUDR áp dụng với doanh nghiệp lớn và vừa từ ngày 30/12/2026, với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ từ ngày 30/6/2027. Mô-đun EUDR DDS là lựa chọn tự nguyện, chỉ áp dụng khi doanh nghiệp đăng ký hoặc khách hàng yêu cầu. Chứng chỉ PEFC-CoC, kể cả khi có mô-đun EUDR, không thay thế nghĩa vụ tự lập tuyên bố thẩm định của doanh nghiệp đưa hàng vào thị trường EU.

Câu hỏi thường gặp về PEFC-CoC

1. Doanh nghiệp chỉ làm thương mại có cần chứng nhận PEFC-CoC không?

Có, nếu doanh nghiệp nắm quyền sở hữu hàng hóa và muốn tiếp tục chuyển tuyên bố PEFC cho khách hàng. Nếu đơn vị thương mại không có chứng chỉ, tuyên bố PEFC trên sản phẩm sẽ bị gián đoạn tại mắt xích đó.

2. Nguyên liệu tái chế có được tính là nguyên liệu chứng nhận PEFC không?

Có. Theo PEFC ST 2002:2020, nguyên liệu tái chế được tính vào nhóm nguyên liệu được chứng nhận PEFC khi tính tỷ lệ thành phần được chứng nhận. Nguyên liệu gia công lại ngay trong cùng một quy trình sản xuất không được coi là nguyên liệu tái chế.

3. Hồ sơ PEFC-CoC phải lưu trữ trong bao lâu?

Tối thiểu 5 năm. Hồ sơ gồm thông tin nhà cung cấp, nguyên liệu nhập kèm tuyên bố PEFC, tính toán tỷ lệ hoặc tín chỉ, đầu ra, hồ sơ hệ thống thẩm định, đánh giá nội bộ, sự không phù hợp và khiếu nại.

4. Có chứng chỉ PEFC-CoC có được in nhãn PEFC lên sản phẩm ngay không?

Chưa đủ. Doanh nghiệp còn cần giấy phép sử dụng nhãn hiệu PEFC và sản phẩm phải đạt ngưỡng tối thiểu theo PEFC ST 2001:2020, ví dụ tối thiểu 70% nguyên liệu được chứng nhận với nhãn PEFC Certified.

5. Tra cứu chứng chỉ PEFC-CoC của nhà cung cấp ở đâu?

Doanh nghiệp có thể tra cứu trên cơ sở dữ liệu Find Certified tại website pefc.org bằng tên công ty hoặc mã chứng chỉ. Nên kiểm tra tình trạng hiệu lực và phạm vi sản phẩm của chứng chỉ trước khi mua nguyên liệu có tuyên bố PEFC.

LIÊN HỆ TƯ VẤN

PEFC-CoC là hệ thống kiểm soát nguyên liệu xuyên suốt trong doanh nghiệp, từ phân loại đầu vào, chọn phương pháp chuỗi hành trình đến thẩm định rủi ro nguồn gốc. Chuẩn bị đúng các yêu cầu này giúp doanh nghiệp giữ được tuyên bố PEFC và sẵn sàng hơn trước yêu cầu của EUDR.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang quan tâm tới chứng nhận PEFC-COC, vui lòng liên hệ với KNA CERT qua số Hotline:0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để biết thêm chi tiết.