Tiêu chuẩn PEFC là bộ yêu cầu quốc tế do tổ chức PEFC ban hành để đánh giá quản lý rừng bền vững và truy xuất nguồn gốc lâm sản. Dựa trên các tiêu chuẩn này, PEFC vận hành hai chương trình cấp chứng chỉ chính: quản lý rừng bền vững (PEFC-FM) và chuỗi hành trình sản phẩm (PEFC-CoC). Bài viết của KNA CERT tổng hợp các bộ tiêu chuẩn PEFC hiện hành, yêu cầu cốt lõi và cách áp dụng tại Việt Nam.
Tổng quan nhanh về Tiêu chuẩn PEFC
Nguồn: pefc.org, vfcs.vn – cập nhật tháng 9/2026. |
Tiêu chuẩn PEFC là gì?
| Tiêu chuẩn PEFC là tập hợp tiêu chuẩn quốc tế do tổ chức PEFC ban hành, gồm hai nhóm. Nhóm chuẩn mực về quản lý rừng dùng để đánh giá hệ thống chứng chỉ quốc gia. Nhóm chuỗi cung ứng áp dụng trực tiếp cho doanh nghiệp: chuỗi hành trình sản phẩm, nhãn hiệu và tổ chức chứng nhận. |
1. Tiêu chuẩn chuẩn mực PEFC khác Tiêu chuẩn áp dụng trực tiếp PEFC thế nào?
Tiêu chuẩn chuẩn mực (benchmark) không áp dụng trực tiếp cho chủ rừng. Mỗi quốc gia xây dựng tiêu chuẩn quản lý rừng riêng, sau đó được đánh giá đối chiếu với chuẩn mực của PEFC để được công nhận. Ngược lại, tiêu chuẩn chuỗi hành trình sản phẩm và tiêu chuẩn nhãn hiệu là tiêu chuẩn quốc tế mà doanh nghiệp ở mọi quốc gia áp dụng giống nhau.
2. Hệ thống tài liệu của PEFC gồm những loại nào?
| Loại tài liệu | Vai trò |
| Tiêu chuẩn PEFC (PEFC ST) | Yêu cầu bắt buộc cốt lõi của hệ thống PEFC, gồm cả các tiêu chuẩn chuẩn mực |
| Tiêu chuẩn mô-đun (PEFC ST-MO) | Bổ sung hoặc điều chỉnh yêu cầu của tiêu chuẩn gốc cho một mục đích cụ thể; chỉ áp dụng khi được sử dụng, tuyên bố hoặc yêu cầu |
| Tiêu chuẩn tạm thời (PEFC ST-INM) | Phạm vi hoặc thời hạn giới hạn, xử lý tình huống cụ thể như sáng kiến pháp lý có thời hạn hoặc nhu cầu thị trường cấp bách |
| Tài liệu triển khai (PEFC IM) | Yêu cầu vận hành, công cụ bắt buộc để áp dụng thống nhất, nhưng không phải là tiêu chuẩn |
| Tài liệu hướng dẫn (PEFC GD) | Giải thích cách thực hiện yêu cầu của tiêu chuẩn |
Các bộ tiêu chuẩn PEFC hiện hành gồm những gì?
| Các bộ tiêu chuẩn PEFC hiện hành gồm PEFC ST 1003:2024 về quản lý rừng bền vững, ST 1002:2018 về quản lý rừng theo nhóm, ST 2002:2020 về chuỗi hành trình sản phẩm, ST 2001:2020 về nhãn hiệu, ST 2003:2020 về tổ chức chứng nhận và mô-đun ST 2002-1:2024 về thẩm định theo EUDR (Quy định chống phá rừng của EU). |
| Mã tiêu chuẩn | Tên tiêu chuẩn | Đối tượng & Tình trạng |
| PEFC ST 1003:2024 | Quản lý rừng bền vững – Yêu cầu | Chuẩn mực cho tiêu chuẩn quản lý rừng quốc gia; hiệu lực từ 13/11/2024, thay thế bản 2018 |
| PEFC ST 1002:2018 | Quản lý rừng theo nhóm – Yêu cầu | Chuẩn mực cho chứng chỉ rừng nhóm dành cho chủ rừng nhỏ |
| PEFC ST 2002:2020 | Chuỗi hành trình sản phẩm từ rừng và cây – Yêu cầu | Doanh nghiệp sản xuất, chế biến, kinh doanh lâm sản; đang được soát xét |
| PEFC ST 2001:2020 | Nhãn hiệu PEFC – Yêu cầu | Doanh nghiệp sử dụng logo và nhãn PEFC |
| PEFC ST 2003:2020 | Yêu cầu với tổ chức chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm | Tổ chức chứng nhận |
| PEFC ST 2102:2026 | Nguồn cung dự án (Project Sourcing) – Yêu cầu | Chủ đầu tư, nhà thầu, ban quản lý công trình xây dựng; thay thế Phụ lục 1 của PEFC GD 2001:2014 |
| PEFC ST 2002-1:2024 | Hệ thống thẩm định PEFC theo EUDR | Tiêu chuẩn mô-đun, áp dụng khi doanh nghiệp sử dụng hoặc tuyên bố áp dụng |
1. Nhóm tiêu chuẩn PEFC về quản lý rừng
Nhóm này gồm các tiêu chuẩn chuẩn mực (benchmark). Chúng không áp dụng trực tiếp cho chủ rừng mà là thước đo để PEFC đánh giá và công nhận tiêu chuẩn quản lý rừng của từng quốc gia:
- PEFC ST 1003:2024 – Quản lý rừng bền vững: thay thế bản 2018 và có hiệu lực từ ngày 13/11/2024. Bản sửa đổi bổ sung yêu cầu giúp nguyên liệu từ rừng được chứng nhận PEFC phù hợp với Quy định về sản phẩm không gây mất rừng của EU (EUDR) và tạo điều kiện chứng nhận cho cây ngoài rừng (Trees Outside Forests).
- PEFC ST 1002:2018 – Quản lý rừng theo nhóm: quy định yêu cầu với chứng nhận theo nhóm, gồm yêu cầu tối thiểu về giám sát và đánh giá nội bộ trong nhóm.
2. Nhóm tiêu chuẩn PEFC cho chuỗi cung ứng
PEFC ST 2002:2020 và PEFC ST 2001:2020 có hiệu lực từ ngày 14/2/2020, đi cùng PEFC ST 2003:2020 về yêu cầu với tổ chức chứng nhận. PEFC đang soát xét nhóm tiêu chuẩn này: dự thảo sửa đổi đã được đưa ra lấy ý kiến công khai toàn cầu, còn tài liệu hướng dẫn thực hiện đã được thay bằng phiên bản thứ hai vào tháng 6/2025.
Nhóm này gồm các tiêu chuẩn áp dụng trực tiếp cho doanh nghiệp và tổ chức chứng nhận trên toàn chuỗi cung ứng lâm sản:
- PEFC ST 2002:2020 – Chuỗi hành trình sản phẩm: quy định cách doanh nghiệp phân loại, kiểm soát và truy xuất nguyên liệu từ rừng và cây, từ khi nhập đến khi bán ra. Hiệu lực từ ngày 14/2/2020.
- PEFC ST 2001:2020 – Nhãn hiệu PEFC: quy định điều kiện sử dụng logo, nhãn PEFC trên sản phẩm và trong tài liệu truyền thông. Hiệu lực từ ngày 14/2/2020.
- PEFC ST 2003:2020 – Yêu cầu với tổ chức chứng nhận: quy định năng lực và cách đánh giá của tổ chức chứng nhận chuỗi hành trình sản phẩm.
- PEFC ST 2102:2026 – Nguồn cung ứng dự án (Project Sourcing): tiêu chuẩn riêng cho công trình xây dựng. Thay thế hướng dẫn chứng nhận dự án cũ từ ngày 4/6/2026.
- PEFC GD 2001 – Tài liệu hướng dẫn: giải thích cách áp dụng ba tiêu chuẩn ST 2002, ST 2001 và ST 2003. Phiên bản thứ hai ban hành tháng 6/2025.
📌 Lưu ý: PEFC đang soát xét ST 2002, ST 2001 và ST 2003, dự thảo sửa đổi đã được đưa ra lấy ý kiến công khai toàn cầu. Trong thời gian này, các bản 2020 vẫn có hiệu lực.
Tiêu chuẩn PEFC quy định những yêu cầu gì về quản lý rừng?
| Tiêu chuẩn PEFC yêu cầu quản lý rừng cân bằng mục tiêu môi trường, xã hội và kinh tế, dựa trên bảy tiêu chí từ các tiến trình liên chính phủ về rừng. Ngoài ra, tiêu chuẩn còn đặt yêu cầu về quyền người lao động theo các công ước cơ bản của ILO và hạn chế chuyển đổi rừng. |
1. 7 tiêu chí quản lý rừng bền vững theo tiêu chuẩn PEFC
| STT | Tiêu chí |
| 1 | Duy trì, nâng cao tài nguyên rừng và vai trò của rừng trong chu trình carbon toàn cầu |
| 2 | Duy trì sức khỏe và sức sống của hệ sinh thái rừng |
| 3 | Duy trì và khuyến khích chức năng sản xuất của rừng (lâm sản gỗ và ngoài gỗ) |
| 4 | Duy trì, bảo tồn và nâng cao đa dạng sinh học trong hệ sinh thái rừng |
| 5 | Duy trì và nâng cao chức năng phòng hộ của rừng, đặc biệt với đất và nước |
| 6 | Duy trì các chức năng và điều kiện kinh tế – xã hội khác |
| 7 | Tuân thủ các yêu cầu pháp luật |
2. Yêu cầu về quyền của người lao động theo PEFC
Tiêu chuẩn chuẩn mực của PEFC yêu cầu hoạt động quản lý rừng tuân thủ tám công ước cơ bản của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO): số 29, 87, 98, 100, 105, 111, 138 và 182. Các công ước này bao quát lao động cưỡng bức, tự do hiệp hội, thương lượng tập thể, trả lương bình đẳng, chống phân biệt đối xử, tuổi lao động tối thiểu và các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất.
3. Yêu cầu về chuyển đổi rừng theo tiêu chuẩn PEFC
Tiêu chuẩn PEFC hạn chế việc chuyển đổi rừng sang mục đích sử dụng khác và việc chuyển rừng tự nhiên thành rừng trồng. Trong PEFC ST 1003:2024, mốc ngày 31/12/2010 đối với việc chuyển đổi hoặc trồng rừng trên các sinh cảnh quan trọng ngoài rừng được giữ nguyên; theo PEFC, mốc này phù hợp với yêu cầu của EUDR.
Có những chương trình cấp chứng chỉ rừng PEFC nào?
| PEFC có hai chương trình cấp chứng chỉ chính. Chứng chỉ quản lý rừng bền vững (PEFC-FM) dành cho chủ rừng và đơn vị quản lý rừng. Chứng chỉ chuỗi hành trình sản phẩm (PEFC-CoC) dành cho doanh nghiệp sản xuất, chế biến, kinh doanh lâm sản. Mỗi chương trình có hình thức chứng nhận riêng lẻ và theo nhóm. |
| Chương trình | Đối tượng | Tiêu chuẩn tại Việt Nam | Hình thức |
| PEFC-FM | Chủ rừng, công ty lâm nghiệp, nhóm hộ trồng rừng | VFCS/PEFC ST 1003:2019; nhóm: VFCS/PEFC ST 1004:2026 | Riêng lẻ, theo nhóm |
| PEFC-CoC | Doanh nghiệp khai thác, chế biến, sản xuất, thương mại lâm sản | PEFC ST 2002:2020 | Riêng lẻ, nhiều địa điểm, theo nhóm, dự án |
1. Chứng chỉ quản lý rừng bền vững PEFC-FM
Chứng chỉ PEFC-FM xác nhận khu rừng được quản lý theo tiêu chuẩn quản lý rừng quốc gia đã được PEFC công nhận. Tại Việt Nam, chủ rừng áp dụng bộ tiêu chuẩn VFCS/PEFC ST 1003:2019 gồm 7 nguyên tắc. Chủ rừng nhỏ có thể tham gia chứng nhận xin chứng chỉ rừng theo nhóm theo tiêu chuẩn VFCS/PEFC ST 1004:2026, chia sẻ chi phí và trách nhiệm quản lý chung.
2. Chứng chỉ chuỗi hành trình sản phẩm PEFC-CoC
Chứng chỉ PEFC-CoC xác nhận doanh nghiệp có hệ thống nhận diện, quản lý và truy xuất nguyên liệu được chứng nhận PEFC, nguyên liệu tái chế và nguyên liệu từ nguồn được kiểm soát. Doanh nghiệp theo dõi nguyên liệu bằng một trong ba phương pháp: tách biệt vật lý, tỷ lệ phần trăm hoặc tín chỉ. Hệ thống thẩm định để loại trừ nguồn gây tranh cãi là phần bắt buộc của chứng chỉ PEFC-CoC.
Các hình thức chứng nhận PEFC-CoC:
| Hình thức | Phù hợp với |
| Riêng lẻ | Doanh nghiệp một cơ sở |
| Nhiều địa điểm | Doanh nghiệp có nhiều cơ sở liên kết qua sở hữu hoặc quản lý chung, do một văn phòng trung tâm kiểm soát |
| Theo nhóm | Doanh nghiệp nhỏ trong cùng quốc gia: không quá 50 nhân viên (quy đổi toàn thời gian) và doanh thu không quá 10 triệu EUR |
| Nguồn cung ứng dự án | Công trình xây dựng, theo tiêu chuẩn độc lập PEFC Project Sourcing (PEFC ST 2102:2026), thay thế hướng dẫn chứng nhận dự án cũ trong PEFC GD 2001:2014 |
3. Mô-đun PEFC EUDR DDS
Mô-đun PEFC ST 2002-1:2024 bổ sung Hệ thống thẩm định (Due Diligence System) theo EUDR vào chứng chỉ chuỗi hành trình sản phẩm. Mô-đun giúp doanh nghiệp thu thập thông tin và đánh giá rủi ro theo EUDR, nhưng không thay thế nghĩa vụ tự lập tuyên bố thẩm định của doanh nghiệp đưa hàng vào thị trường EU. EUDR áp dụng với doanh nghiệp lớn và vừa từ ngày 30/12/2026, với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ từ ngày 30/6/2027.
Nhãn PEFC thể hiện kết quả chứng nhận như thế nào?
| Nhãn PEFC là cách doanh nghiệp có chứng chỉ PEFC-CoC truyền đạt nguồn gốc nguyên liệu ra thị trường, theo tiêu chuẩn PEFC ST 2001:2020. PEFC có hai nhãn trên sản phẩm là PEFC Certified và PEFC Recycled, cùng nhãn ngoài sản phẩm dùng cho tài liệu truyền thông của doanh nghiệp. |
| Loại nhãn | Điều kiện sử dụng |
| PEFC Certified | Ít nhất 70% nguyên liệu từ rừng và cây trong sản phẩm được chứng nhận PEFC; phần còn lại đến từ nguồn được kiểm soát theo PEFC |
| PEFC Recycled | Sản phẩm có nguyên liệu từ rừng và cây hoàn toàn là nguyên liệu tái chế |
| Nhãn ngoài sản phẩm | Dùng trên website, báo cáo, catalogue; không dùng để tuyên bố một sản phẩm cụ thể đã được chứng nhận |
Để dùng nhãn trên sản phẩm, doanh nghiệp phải có chứng chỉ PEFC-CoC hợp lệ và giấy phép sử dụng nhãn hiệu PEFC. Chủ rừng có chứng chỉ PEFC-FM cũng được sử dụng nhãn hiệu PEFC theo quy định của tiêu chuẩn nhãn hiệu.
Tiêu chuẩn PEFC được áp dụng tại Việt Nam ra sao?
| Tại Việt Nam, tiêu chuẩn PEFC được áp dụng qua Hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia (VFCS), được PEFC công nhận tháng 10/2020. Chứng chỉ quản lý rừng áp dụng bộ tiêu chuẩn VFCS/PEFC do VFCC ban hành, còn chứng chỉ chuỗi hành trình sản phẩm áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn quốc tế của PEFC. |
| Tiêu chuẩn | Nội dung | Áp dụng cho |
| VFCS/PEFC ST 1003:2019 | Quản lý rừng bền vững, 7 nguyên tắc | Chủ rừng riêng lẻ |
| VFCS/PEFC ST 1004:2026 | Quản lý rừng theo nhóm (soát xét từ bản 2019) | Nhóm chủ rừng |
| VFCS/PEFC ST 1006:2022 | Yêu cầu với tổ chức chứng nhận | Tổ chức chứng nhận |
| PEFC ST 2002:2020 | Chuỗi hành trình sản phẩm | Doanh nghiệp chuỗi cung ứng |
Sau khi Tổ chức PEFC ban hành ST 1003:2024, các thành viên quốc gia sẽ điều chỉnh tiêu chuẩn quản lý rừng cho phù hợp với bản chuẩn mực mới. Doanh nghiệp và chủ rừng nên theo dõi thông báo từ VFCC để cập nhật phiên bản áp dụng.
Câu hỏi thường gặp về tiêu chuẩn PEFC
1. Tiêu chuẩn PEFC mới nhất hiện nay là phiên bản nào?
Với quản lý rừng, tiêu chuẩn chuẩn mực mới nhất là PEFC ST 1003:2024, hiệu lực từ 13/11/2024. Với chuỗi cung ứng, PEFC ST 2002:2020 và ST 2001:2020 vẫn đang có hiệu lực, trong khi bản sửa đổi đang được lấy ý kiến công khai.
2. Tiêu chuẩn PEFC có bắt buộc áp dụng không?
Không. Tiêu chuẩn PEFC là tiêu chuẩn tự nguyện, không phải yêu cầu pháp lý bắt buộc tại Việt Nam. Doanh nghiệp thường áp dụng khi khách hàng, nhà nhập khẩu hoặc thị trường đích yêu cầu bằng chứng về nguồn gốc bền vững của gỗ và lâm sản.
3. PEFC-FM và PEFC-CoC khác nhau thế nào?
PEFC-FM chứng nhận cách một khu rừng được quản lý, dành cho chủ rừng. PEFC-CoC chứng nhận cách doanh nghiệp theo dõi nguyên liệu được chứng nhận qua các khâu chế biến và thương mại. Sản phẩm muốn mang nhãn PEFC cần cả hai: nguyên liệu từ rừng có chứng chỉ FM và chuỗi cung ứng có chứng chỉ CoC.
4. Muốn dán nhãn PEFC lên sản phẩm cần những gì?
Doanh nghiệp cần chứng chỉ PEFC-CoC còn hiệu lực, giấy phép sử dụng nhãn hiệu PEFC và sản phẩm đáp ứng điều kiện của loại nhãn, ví dụ tối thiểu 70% nguyên liệu được chứng nhận với nhãn PEFC Certified.
5. Tiêu chuẩn PEFC áp dụng cho những loại rừng và nguyên liệu nào?
Tiêu chuẩn PEFC áp dụng cho rừng tự nhiên, rừng trồng và từ bản ST 1003:2024 mở rộng cho cây ngoài rừng. Phạm vi nguyên liệu gồm lâm sản gỗ và ngoài gỗ; tại Việt Nam, cao su tự nhiên và gỗ cao su đã được chứng nhận PEFC.
Tiêu chuẩn PEFC tạo khung chung cho hai chương trình cấp chứng chỉ: PEFC-FM ở đầu nguồn rừng và PEFC-CoC trên chuỗi cung ứng. Nắm đúng phiên bản tiêu chuẩn hiện hành, hình thức chứng nhận và điều kiện dùng nhãn giúp doanh nghiệp chọn đúng chương trình, chuẩn bị kịp trước mốc quy định của EUDR. Liên hệ KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com để được hỗ trợ lựa chọn và triển khai chương trình chứng chỉ phù hợp theo tiêu chuẩn PEFC.
Hỏi đáp
0 Bình luận