Quy Định PPWR Với Bao Bì Thực Phẩm & Thủy Sản Xuất Khẩu EU: Những Điều Cần Biết

Quy định (EU) 2025/40 về Bao bì và Chất thải bao bì (PPWR) ảnh hưởng đến vật liệu, khả năng tái chế và hàm lượng tái chế cho bao bì thực phẩm và thủy sản xuất khẩu vào EU từ ngày 12/08/2026. Quy định này áp dụng cho mọi nhóm hàng hóa thực phẩm, từ thủy sản đông lạnh đến nông sản chế biến. Bài viết của KNA CERT làm rõ yêu cầu, rủi ro và lộ trình tuân thủ cụ thể cho các doanh nghiệp trong ngành thực phẩm và thủy sản.

Quy định (EU) 2025/40 về Bao bì và Chất thải bao bì (PPWR) Ảnh Hưởng Thế Nào Tới Ngành Thực Phẩm và Thủy Sản?

Quy định (EU) 2025/40 về Bao bì và Chất thải bao bì (PPWR) thay thế Chỉ thị 94/62/EC, áp dụng trực tiếp cho toàn bộ bao bì hàng hóa đưa vào thị trường EU, không phân biệt bao bì sản xuất trong EU hay nhập khẩu cùng hàng hóa từ nước thứ ba.

Với ngành thực phẩm và thủy sản, Quy định PPWR tác động ở hai cấp độ:

• Yêu cầu chung cho mọi loại bao bì về thiết kế, khả năng tái chế, ký Tuyên bố hợp quy (DoC) và lập Hồ sơ kỹ thuật (Technical Documentation)
• Yêu cầu bổ sung riêng cho bao bì tiếp xúc trực tiếp thực phẩm.

Những Loại Bao Bì Thực Phẩm & Thủy Sản Nào Chịu Ảnh Hưởng Bởi Quy định (EU) 2025/40 Về PPWR?

Bao bì thực phẩm chịu ảnh hưởng PPWR được chia theo ba cấp độ:

• Bao bì sơ cấp (tiếp xúc trực tiếp thực phẩm): túi hút chân không, khay xốp, hộp nhựa PP/PET, lon kim loại, chai thủy tinh, màng bọc thực phẩm.
• Bao bì thứ cấp (đóng gói nhóm sản phẩm): thùng carton, khay nhựa gom hàng, màng co nhóm lon/hộp.
• Bao bì vận chuyển: thùng EPS giữ lạnh, pallet gỗ hoặc nhựa, container liner, túi jumbo bag cho nông sản khô.

Cả ba cấp độ bao bì trên đều phải có Hồ sơ kỹ thuật (Technical Documentation) và Tuyên bố hợp quy (EU Declaration of Conformity – DoC) riêng theo từng mã bao bì, không gộp chung cho nhiều sản phẩm khác vật liệu hoặc quy cách.

Bao Bì Thủy Sản – Mũi Nhọn Ưu Tiên Tuân Thủ PPWR Trong Ngành Thực Phẩm

Trong toàn ngành thực phẩm xuất khẩu sang EU, bao bì thủy sản là nhóm cần ưu tiên tuân thủ PPWR sớm nhất. Thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang EU đạt khoảng 1 tỷ USD mỗi năm, với các mặt hàng chủ lực gồm tôm đông lạnh, cá tra phi lê, cá ngừ đóng hộp và mực khô. Khối lượng xuất khẩu lớn, tần suất giao hàng liên tục và yêu cầu bảo quản lạnh nghiêm ngặt khiến bao bì thủy sản chịu áp lực kiểm tra tại cảng EU nhiều hơn hẳn so với các nhóm hàng thực phẩm khô.

1. Đặc Thù Bao Bì Thủy Sản Đông Lạnh Khiến Việc Tuân Thủ PPWR Phức Tạp Hơn

Bao bì thủy sản thường kết hợp nhiều lớp vật liệu trong cùng một sản phẩm: túi hút chân không nhựa đa lớp, thùng xốp EPS giữ lạnh, màng nhôm cách nhiệt. Cấu trúc đa lớp này giúp bảo quản sản phẩm trong chuỗi vận chuyển dài ngày, nhưng lại khó đáp ứng tiêu chí khả năng tái chế của PPWR hơn so với bao bì đơn vật liệu dùng cho thực phẩm khô như cà phê hay hạt điều.

Do đó, doanh nghiệp thủy sản cần rà soát riêng từng loại bao bì đang sử dụng, xác định vật liệu nào cần thay đổi thiết kế để đạt hạng tái chế phù hợp theo lộ trình 2030 và 2038, thay vì áp dụng chung một giải pháp cho toàn bộ danh mục sản phẩm.

2. Vì Sao Thủy Sản Cần Tuân Thủ PPWR Sớm Hơn Các Ngành Thực Phẩm Khác

Hàng thủy sản đông lạnh không thể lưu kho chờ xử lý hồ sơ như nông sản khô hay thực phẩm đóng hộp có hạn sử dụng dài. Khi container cập cảng EU, doanh nghiệp chỉ có tối đa 10 ngày để xuất trình DoC và Hồ sơ kỹ thuật nếu bị Cơ quản quản lý thị trường kiểm tra – trong khi thời gian này gần như trùng với hạn bảo quản lạnh tối đa của nhiều lô hàng tôm, cá tươi.

Vì vậy, doanh nghiệp thủy sản cần hoàn tất DoC và Hồ sơ kỹ thuật cho từng mã bao bì trước khi lô hàng khởi hành từ Việt Nam, không thể chờ bổ sung hồ sơ sau khi hàng đã đến EU như một số ngành hàng khác có thời gian lưu kho linh hoạt hơn.

HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA

Quy định (EU) 2025/40 Về PPWR Đặt Ra Những Yêu Cầu Gì Cho Bao Bì Thực Phẩm & Thủy Sản?

Quy định (EU) 2025/40 đặt ra ba nhóm yêu cầu bắt buộc cho bao bì thực phẩm và thủy sản xuất khẩu vào EU: thiết kế tối giản kết hợp khả năng tái chế, hàm lượng tái chế tối thiểu đối với bao bì nhựa, và tuân thủ đồng thời quy định an toàn tiếp xúc thực phẩm. Ba nhóm yêu cầu này áp dụng song song, không thay thế lẫn nhau, và đều cần được thể hiện trong Hồ sơ kỹ thuật của từng mã bao bì thực phẩm và thủy sản.

1. Yêu Cầu Về Thiết Kế Tối Giản & Khả Năng Tái Chế Bao Bì

Bao bì thực phẩm và thủy sản phải được thiết kế để giảm thiểu khối lượng, thể tích và khoảng trống rỗng, đồng thời vẫn đảm bảo chức năng bảo quản sản phẩm. Với bao bì nhóm và bao bì vận chuyển, bao gồm cả bao bì thương mại điện tử, tỷ lệ khoảng trống rỗng không được vượt quá 50% thể tích.

Từ năm 2030, mọi bao bì thực phẩm và thủy sản đặt trên thị trường EU phải đạt tối thiểu hạng C trong thang đánh giá khả năng tái chế (A, B, C); bao bì dưới hạng C bị coi là không thể tái chế về mặt kỹ thuật và bị hạn chế lưu hành. Từ năm 2038, yêu cầu này nâng lên tối thiểu hạng B, buộc doanh nghiệp thủy sản và thực phẩm phải tính toán lộ trình chuyển đổi vật liệu ngay từ bây giờ, đặc biệt với bao bì đa lớp (nhựa kết hợp nhôm, xốp EPS) vốn khó tái chế.

2. Hàm Lượng Tái Chế Tối Thiểu Trong Bao Bì Nhựa Thực Phẩm

Mọi phần nhựa trong bao bì thực phẩm và thủy sản phải chứa một tỷ lệ tối thiểu nhựa tái chế thu hồi từ rác thải sau tiêu dùng, tính trung bình theo từng nhà máy sản xuất bao bì mỗi năm. Tỷ lệ này khác nhau tùy mức độ tiếp xúc thực phẩm của bao bì (contact-sensitive) và trở thành yêu cầu bắt buộc từ năm 2030, tăng thêm từ năm 2040.

* Lưu ý: Bao bì nhựa tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ hoặc thực phẩm dùng cho mục đích y tế đặc biệt được miễn trừ yêu cầu này do lo ngại về an toàn thực phẩm.

3. Giới Hạn PFAS và BPA Trong Bao Bì Tiếp Xúc Thực Phẩm

Bao bì thực phẩm và thủy sản phải tuân thủ đồng thời Quy định (EC) 1935/2004 về vật liệu tiếp xúc thực phẩm, song song với các yêu cầu thiết kế và tái chế nêu trên. PPWR hạn chế nghiêm ngặt hóa chất vĩnh cửu PFAS (per- and polyfluoroalkyl substances) trong bao bì tiếp xúc thực phẩm do nhóm hóa chất này có khả năng gây ung thư, độc tính sinh sản và tồn lưu lâu dài trong môi trường. Bao bì giấy tráng phủ chống thấm dầu mỡ cho thực phẩm chiên, nướng thuộc nhóm rủi ro cao nhất vì PFAS thường được dùng làm lớp chống dầu.

Bisphenol A (BPA), hóa chất phổ biến trong lớp lót bên trong lon kim loại đựng cá hộp, tôm hộp, cũng nằm trong diện kiểm soát bổ sung, với thời gian chuyển tiếp 18 tháng kể từ ngày quy định hạn chế BPA có hiệu lực.

4. Ngoại Lệ Túi Nhựa Siêu Nhẹ Cho Thực Phẩm Rời: Thủy Sản, Thịt Tươi, Sữa

PPWR cấm lưu hành trên thị trường túi nhựa siêu nhẹ có độ dày dưới 15 micron, ngoại trừ trường hợp cần thiết vì lý do vệ sinh hoặc dùng để đóng gói thực phẩm rời dạng ướt như thịt tươi, cá và sản phẩm sữa. Doanh nghiệp thủy sản cần lưu ý ngoại lệ này chỉ áp dụng cho hàng tươi sống bán lẻ tại EU, không áp dụng cho thủy sản khô hoặc đông lạnh đóng gói sẵn.

Rủi Ro Khi Bao Bì Thực Phẩm và Thủy Sản Không Đáp Ứng PPWR

Từ 12/08/2026, cơ quan hải quan và Cơ quan quản lý thị trường (MSA) tại các nước thành viên EU có quyền yêu cầu doanh nghiệp xuất trình DoC và Hồ sơ kỹ thuật của bao bì trong vòng 10 ngày kể từ ngày nhận yêu cầu hợp lệ. Với hàng thực phẩm và thủy sản có hạn sử dụng ngắn hoặc yêu cầu bảo quản lạnh liên tục, khoảng thời gian này thường không đủ để doanh nghiệp bổ sung hồ sơ nếu chưa chuẩn bị từ trước, đặt lô hàng vào tình trạng rủi ro cao ngay tại cảng nhập khẩu.

1. Hàng Hóa Bị Giữ Tại Cảng EU Khi Thiếu DoC

Khi bao bì thực phẩm hoặc thủy sản chưa có DoC và Hồ sơ kỹ thuật đúng quy định của PPWR, cơ quan hải quan EU có căn cứ để tạm giữ lô hàng cho đến khi doanh nghiệp bổ sung đầy đủ hồ sơ hợp lệ. Đối với hàng đông lạnh hoặc hàng tươi sống, thời gian tạm giữ kéo dài đồng nghĩa với việc sản phẩm phải lưu kho lạnh tại cảng, làm tăng nguy cơ giảm chất lượng sản phẩm hoặc hư hỏng trước khi được thông quan.

Rủi ro này không giới hạn ở các lô hàng bị kiểm tra ngẫu nhiên. Doanh nghiệp xuất khẩu thường xuyên sang EU với tần suất cao có xác suất bị kiểm tra nhiều lần trong năm, khiến việc thiếu hồ sơ PPWR trở thành rủi ro mang tính hệ thống chứ không phải sự cố đơn lẻ.

2. Chi Phí Phát Sinh Khi Bị Từ Chối Thông Quan

Khi bao bì không đáp ứng PPWR, doanh nghiệp thực phẩm và thủy sản đối mặt với ba nhóm chi phí phát sinh trực tiếp: phí lưu container và lưu kho lạnh tại cảng trong thời gian chờ xử lý hồ sơ, chi phí tái đóng gói hoặc tiêu hủy hàng hóa nếu lô hàng bị từ chối thông quan hoàn toàn, và chi phí gián tiếp từ việc giao hàng trễ hạn hợp đồng với nhà nhập khẩu EU.

3. Ảnh Hưởng Đến Uy Tín Với Đối Tác Nhập Khẩu EU

Ngoài chi phí trực tiếp, việc lô hàng bị giữ hoặc từ chối thông quan nhiều lần còn ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp trong mắt đối tác nhập khẩu. Các đơn hàng tiếp theo có thể bị siết chặt điều kiện kiểm tra hoặc thanh toán, làm giảm lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp so với các đối thủ đã tuân thủ PPWR đầy đủ.

Về lâu dài, nhà nhập khẩu EU có xu hướng ưu tiên hợp tác với các nhà cung cấp thực phẩm và thủy sản có hồ sơ tuân thủ ổn định, xem đây là tiêu chí đánh giá độ tin cậy của chuỗi cung ứng, chứ không chỉ dừng lại ở chất lượng sản phẩm.

Doanh Nghiệp Thực Phẩm và Thủy Sản Cần Làm Gì Để Tuân Thủ PPWR?

Doanh nghiệp thực phẩm và thủy sản cần triển khai tuân thủ PPWR theo quy trình 5 bước, áp dụng riêng cho từng mã bao bì đang xuất khẩu sang EU.

Bảng Tự Kiểm Tra Mức Độ Ưu Tiên Tuân Thủ PPWR Cho Bao Bì Thực Phẩm Của Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp thực phẩm và thủy sản có thể tự đánh giá sơ bộ mức độ cần ưu tiên tuân thủ PPWR qua 5 câu hỏi dưới đây. Nếu trả lời “Có” từ 3 câu trở lên, doanh nghiệp cần bắt đầu chuẩn bị hồ sơ PPWR ngay để không làm gián đoạn quá trình xuất khẩu hàng hóa.

TÌM HIỂU CÁC YÊU CẦU CỦA EU DÀNH RIÊNG CHO BAO BÌ THỰC PHẨM VÀ THỦY SẢN

KNA CERT cung cấp dịch vụ Hướng dẫn Doanh nghiệp Bao bì Khai báo DoC và Tuân thủ PPWR, đồng hành cùng doanh nghiệp thực phẩm và thủy sản hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật đạt chuẩn. Liên hệ KNA CERT qua số Hotline: 0983.246.419 hoặc Email: salesmanager@knacert.com ngay hôm nay để biết thêm thông tin chi tiết.